دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 453

كهنه و صرع ( حالت غش ) مجرب است و همچنين مفيد كليه و سينه و مصلح پرسياوشان و جوشانده آن با ماءالشعير ( آب جو ) و خردل يا خروس بالدار و قدر شربتش از جرم آن تا سه درهم يعنى 36 نخود در طبخ دو برابر و بدلش جهت مواد سوداوى و نصف وزنش افتيمون و ربع آن نمك هنديست . « 1 » خوردن دم كرده آن با عناب براى افتادن يا تكه بواسير بسيار مؤثر است اگر 15 گرم دم كرده آن با فلوس خيار شنبر يا ترنجبين خورده شود براى تحليل باد و گاز بواسير و درد معده مزمن و صرع بسيار مجرب است و اگر اشخاص مبتلا به ماليخوليا و جذام هر روز 6 گرم بسفايج را با 120 گرم مغز فلوس خيار شنبر تا يك هفته بخورند هر دو بيمارى شفا مىيابد . « 1 » بسفايج در محل‌هاى مخروبه در لاى درختان و لاى سنگ‌ها مىرويد . بسفايج از زمان قديم به عنوان يك ماده مهم تصفيه كننده و ملين شناخته شده است فرآورده‌هاى داروئى آن سرفه را تسكين مىدهد و در برونشيت‌هاى حاد و مزمن موثر است و زكام و نزله‌هاى سخت را تقريبا بدون زحمت از بين مىبرد . اين گياه كرم روده‌ها را دفع مىكند و بسيارى از ناراحتىهاى كبد و طحال را رفع كرده ترشحات صفرا را تحريك مىكند و سرانجام نقرس و روماتيسم را تسكين مىدهد . « 2 » ريزوم بسفايج داراى اثر خلطآور ، ملين ، مسهلى ملايم و صفرابر است . بعلاوه ريزوم خشك شده آن موثرتر از ريزوم تازه به نظر مىرسد . در طب عوام سابقا از آن جهت رفع سرفه‌هاى مزمن و گريب‌هاى كهنه ، برونشيت ، زردى ، اختلالات مزمن كبدى و طحال و همچنين دفع كرمهاى روده استفاده به عمل مىآمده است . « 3 » خواص : مسهل سودا و بلغم ، محلل نفخ و دافع قولنج است . مطبوخ آن با اصل السوس و انيسون جهت سرفه و تنگى نفس و ربو و مداومت آشاميدن آن با عناب