است و سبز رنگ مىباشد . « 2 » از جنس شوره گياه است و از آن اشخار قليا سازند به اين طريق كه آن را بسوزند چون سوخته شود آب بر او زنند جرم آن منعقد شود و اشخار كنند و بدان جامه شويند . « 3 » داراى طعمى شور است و به دليل داشتن سوداى زياد به چيزى ماليده شود آن را سياه كند . « 4 » ساقههاى آن گرهدار و شور است . « 5 » باديه نشينان آن را به جاى صابون به كار مىبرند . « 6 » صاحب مخزن الادويه توضيح داده كه اشنان چندين نوع است . يك نوع آن بى برگ است و ساقههاى باريك و گرهدار به جاى برگ دارد و آن را :
svaE dafruticosa
گفتهاند . اين گياه هميشه مرطوب ، تازه و بزرگ و تنه آن كلفت و گرهدار است . صاحب مخزن طريقه سوزاندن و تهيه خاكستر قليايى از آن را بيان نموده است . نوع ديگر آن داراى تنه سرخ رنگ با برگهايى كه يك طرف آن سبزرنگ و طرف ديگر آن ارغوانى است و آن را :
chEno podium atriplicis
گفتهاند ، مىباشد و آب آن براى درست كردن رنگ سياه مورد استفاده قرار مىگيرد .
اين گياه در مناطق سند و مولتان زياد ديده مىشود و براى تهيه ظروف سفالى و نقش آنها از آن استفاده مىكنند . يك نوع ديگر آن داراى برگهاى سفيد است و آن را خرد العصافير و
chEnopodium album
نوشتهاند . و نوع ديگر كه در ايران آن را غاسول مىگويند با لاك حل كرده از آن مداد تهيه مىنمايند . دكتر وات در كتاب فرهنگ صناعت اقتصادى هند ، انواع زير را نوشته و گفته است كه از اينها قلى يا ماده قليايى
alkali
گرفته ، در صنعت استفاده مىشود :
1 -
arthrocnEmum indicum ( moq )
2 -
caroxlson foEtidum ( moq )
3 -
caroxylon griff ( moq )
هامش
( 2 ) - قانون در طب ، ج 1 ، ص 69 .
( 3 ) - فرهنگ داروها ، ص 26 .
( 4 ) - مخزن المفرادات ، ص 32 .
( 5 ) - لسان العرب ، ص 22 .
( 6 ) - مايرهوف ، ص 22 .