دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 198

متناوب با گلهاى منفرد و يا دوتايى ( دوقلو ) است . « 1 » داراى دو نوع : بدون برگ كه داراى شاخه‌هايى باريك و گره‌دار و برگ دار كه برگهاى آن كوچك و كلفت است ، مىباشد . « 2 » نوع بدون برگ : گياهى است كه يك ساله و داراى ساقه گره‌دار و ناهموار به ارتفاع 10 تا 45 سانتىمتر و حتى بيشتر از مشخصات آن اين است كه ظاهر بدون برگ و رنگ سبز يا سبز مايل به قرمز دارد . برگهاى آن داراى وضع متقابل در محل بندهاى ساقه و حالت رشد نيافته مىباشد كه در تمام طول ساقه ، در محل بندها ، به صورت 2 غلاف پيوسته به هم ظاهر است . گلهاى آن در ماه‌هاى مرداد تا مهر پديد مىآيد . ميوه‌اش كوچك و محتوى دانه پوشيده از تار است . نوع برگ‌دار : گياهى است يك ساله به ارتفاع 30 تا 60 سانتىمتر ، بى كرك و يا كرك‌دار است . ناحيه رأس برگها و براكته‌هاى گياه خاردار است . برگهاى آن حالت گوشتدار و تقريبا ساقه آغوش دارد . « 3 » انواع مختلف دارد : يك نوع آن رطب كه گياهى بى برگ و شاخه‌هاى آن باريك است و نوع ستبر آن را كه مىسوزانند آتشى بسيار گرم و بوى تند و دود ناخوشايندى دارد ، مزه آن شور است و از آن اشخار مىسازند . نيز نوع ديگرى از رطب كه به اندازه دو ذرع بزرگ مىشود داراى پوستى مايل به سرخى ، برگى ريز و ضخيم كه رنگ يك طرف آن سبز مايل به كبود و طرف ديگر آن سبز تيره با رطوبت زياد و سياهى است كه به هر چه بمالند آن را سياه مىكند . از گياه تازه اشخار تهيه مىكنند و نوع سبز را غاسول مىنامند و لباسها را تميز مىكند . « 4 » البكرى گويد : اشنان گياهى بدون برگ است و داراى شاخه‌هايى باريك و تنه‌اى ضخيم است . وقت سوختن از آن بوى بدى به مشام مىرسد . « 1 » اشنان داراى دو نوع است ، سفيد كه آن را چلغوز گنجشك مىنامند و بسيار لطيف