طبيعت يك ملت آسيائى نوشته شده است بطور مسلم كتاب موريه ، معروف بحاجى بابا است . البته اين كتاب را با هزار و يك شب نبايد مقايسه كرد زيرا حاجى بابا يك داستان واقعى است و اگر از كتاب هزار و يگشب كه بمنزلهء يگ شاهكار محسوب مىشود صرفنظر كنيم كتاب حاجى بابا در رديف اول قرار گرفته است . »
« Ce n' est pas sans raison que le comte de Go - bineau a ecrit dans l'introduction de « Les Nouvelles Asiatiques » :
« Le livre le meilleur qui ait ete ecrit sur le Temperament d'une nation asiatique , c' est assure - ment le roman de Morier , intitule : Hadji Baba .
Il est bien entendu que les Mille et une Nuits ne sont pas en question : ells demeurent incompar - ables ; c'est la verite meme : on ne les egalera jam - ais . Ainsi , ce chef - d'oeuvre mis part , Hadji - Baba tient le premier rang . »
و در صفحهء بعد مىبيند چنين نوشته است :
« يكى از عوامل توسعهء اين كتاب و مقبوليت آن به صورت يگ كتاب واقعى اين است كه حتى در خود ايران محبوبيت فراوان يافته است ، هنگامى كه يگ نسخهء خطى از ترجمهء اين كتاب به زبان فارسى وارد تهران شد مردم در اين كشور تصور كردند كتابى است كه در ايران نوشته شده و از روى آن نسخهها برداشتند و مىتوان گفت كتاب را از يكديگر