خواهند گفت اطبا در آن زمان بدون استثناء چنين بوده و ابدا در مطبها صحبتى از ويزيت و حق معاينه در كار نبوده است ، ولى نويسندهء حاجى بابا مىگويد در زمان فتحعلى شاه حكيمباشى دربار و ساير اطباء ايران تا پول نمىگرفتند بيماران را معاينه نمىكردند و حكيم فرنگى اصلا دينارى پول نمىگرفت و عموم بيماران را مجانى مىپذيرفت !
همه مىدانيم و همه جا شهرت دارد كه در ايران تا پنجاه شصت سال پيش اكثر اشخاصى كه پول به كسى قرض مىدادند بجاى سند ثبتى و يا وثيقه يك موى سبيل شخص مديون را گرو مىگرفتند به اين منظور كه اگر آن شخص در رأس مدت از اداى قرض خود نكول كند اين موى سبيل را به او نشان داده و غيرت و مردانگى او را تحريك نمايند و باينترتيب مديون بهر طريق شده قرض خود را ادا مىنمود . شما اگر هماكنون ببعضى از نقاط دورافتادهء ايران كه راه عبور و مرور با وسائل نقليهء كنونى نداشته و مظاهر تمدن جديد در آنجاها نتوانسته است رسوخ كند مسافرت فرمائيد نژاد پاك ايرانى خالص را خواهيد ديد كه پس از چندين هزار سال هنوز شعائر ملى و سنن باستانى خود را حفظ كرده و به پيروى از شعار « پندار نيك ، گفتار نيك ، رفتار نيك » راستى و درستى و
نهضت پزشكى يا لزوم تجديد نظر در اصول و مبانى طب امروز ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص١٦٠