ممكن نشده است فاضل مورخ معاصر در كتاب ناسخ التواريخ گويد در عهد ( ليوناطيس ) كه يكى از ملوك اسكندريه بود كتب مخزونهء آن كتابخانه را شماره كردند پنجاه و چهار هزار و يگصد و بيست جلد بشمار آمد بعد از آن تاريخ نيز بمرور دهور در عهد هر سلطانى بر آن كتابها علاوه كردند تا عدهء مجلّدات آن كتابخانه بيرون از احصا گشت « 1 » بالجمله عساكر مسلمين از جانب خليفهء ثانى بسردارى عمرو بن العاص شهر مزبور را مفتوح و از مصدر خلافت باحراق آن كتابخانه فرمان رفت و كتبى كه بمرور ايام از هر علمى فراهم آورده و سلاطين در جمعآورى آنها زحمتها كشيده و خزانهها صرف كرده بودند در قليل مدتى نابود گرديد و از اين واقعه ابد الدهر آتش تأسف در قلوب حكما مشتعل است » .
و به همين ترتيب آثار تمدن ايران قديم كه در زمان ساسانيان باوج عظمت خود رسيده بود بدست اعراب نابود گشت .
دومين ضربت مهيب كه بر پيكر علم و دانش ايران قديم وارد شد در موقع استيلاى اقوام وحشى و خونخوار
هامش
( 1 ) - و بهطورىكه در دائرةالمعارف علوم پزشگى ديديم اروپائيان تا 700000 جلد دانستهاند .