معاصر را ، به سومين اشكال برمىخورد و آن اينكه براى داورى در درستى و نادرستى معتقدات پزشكى معاصر بايد تحولات پزشكى چهارصد و پنجاه سال اخير را با كمال دقت بررسى كند و در هر نكته و هر موضوع ، مطالب مورد بحث را با مباحث نظير آنكه در طب قديم وجود داشته است مقايسه نمايد . توضيح آنكه در طول تاريخ 450 سال اخير چه بسا بعضى معتقدات ابن سينا را استادان پزشكى اروپا خطا و باطل اعلام كرده و يا اينكه روشى از درمانهاى قديم به عللى از مد افتاده و حال آنكه با بررسيهاى تطبيقى دقيق و داوريهايى كه بيش از همه در صلاحيت استادان تاريخ پزشكى است مىتوان ثابت كرد كه معتقدات ابن سينا در بسيارى از قضاياى مورد بحث درست بوده و پزشكان اروپا در موارد مزبور خطا مىكردهاند و خوشبختانه گذشت زمان بسيارى از اين قضايا را روشن كرده و به اثبات رسانده است ، كه ما نمونههاى بسيارى از آنها را بعدا مورد بحث قرار خواهيم داد .
اشكال چهارم . كه اهميت آن به احتمال نزديك به يقين از سه اشكال ياد شده بالا بيشتر مىباشد ، اين است كه اگر كسى پيدا شود و از سد محكم و غير قابل عبور سه مشكل ديگر بگذرد و ثابت كند كه ابن سينا در بسيارى از موارد براى پيشگيرى و درمان بيماريها روشى بهتر و منطقىتر و سودمندتر از روشهاى كنونى به كار مىبرد و امروز بايد آن روشها از نو زنده شود و مورد استفاده عموم ملتهاى جهان قرار گيرد ، چنين پيشنهادى در دانشمندان غربزدهء كشورهاى مشرقزمين نه تنها پذيرفته نمىشود و به آن كوچكترين اعتنايى نمىكنند ، بلكه ممكن است پيشنهاددهنده را متهم به كهنهپرستى و عقبماندگى از قافلهء تمدن دنيا كنند ، زيرا چنين چيزى را باور نمىنمايند و به فرض باور كردن تنها شرط اجراى آن اين است كه موضوع مورد بحث به تأييد و تصديق محافل پزشكى اروپا و آمريكا برسد و پس از آن ، نوبت به دانشمندان مغرب زمين مىرسد كه آنها هم گرچه ظاهرا مقالات علمى را از هرجا باشد مورد مطالعه و بررسى قرار مىدهند ، ولى طبق شواهدى كه در دست است براى آثار علمى دانشمندان كشورهاى شرق روىهمرفته چندان ارزش و اعتبار قائل نيستند ، زيرا از يكسو غرور و خود را برتر از مشرق زمينيان دانستن در آنها وجود دارد و از سوى ديگر همانطور كه دكتر گوستاولوبون گفته است تعصبات ديرينه مذهبى و ملى كه از قرنها پيش عليه تمدن و فرهنگ اصيل اسلام در آنها پيدا شده هنوز هم بقاياى آن وجود دارد و نسبت به هر اكتشاف تازهاى كه از كشورهاى شرق بويژه ملل اسلامى برسد و خطاى آنها را آشكار كند و باعث سرافكندگى آنها شود كموبيش مقاومت مىكنند و انصاف را از دست مىدهند . تمام اينها كه ذكر شد از ديدگاه اهل تحقيق و ارباب بصيرت حقايقى است غير قابل انكار و از آفتاب روشنتر و به احتمال نزديك به يقين يكى از علل عقبماندگى شرق از غرب در چند قرن اخير بوده است .
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 291
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢٩١