بيماريهاى عفونى ( ميكروبى و ويروسى ) نيز نامساعد مىكردند و بيماريهاى عفونى غالبا در زمانها و مكانهايى بطور همهگير رخ مىداد كه در اثر قحطيها و خشكساليها و يا پس از جنگهاى طولانى زمينههاى مزاجى به علت فقر غذايى و ضعف قواى دفاعى براى رشد ميكروبها مساعد مىگرديد و اين امر در دو جنگ جهانى اخير نيز به اثبات رسيد كه به علت جيرهبندى و كمبود مواد غذايى تعداد مبتلايان به بيماريهاى عفونى و مرگومير آنها در كشورهاى اروپا بيشتر شد .
خلاصه اينكه بدون استثناء هركس از هر طبقه و هر صنف با هر درجه از معلومات حتى افراد عامى و بيسواد نه تنها در شهرها و مراكز بزرگ صنعتى بلكه در قصبات و كوره دهات نيز مىتواند اگر بخواهد ، با به كار بردن دستورات مندرج در كتاب قانون ابن سينا بطريقى بسيار سهل و ساده و ارزانقيمت ، از اختلالات متابوليسمى بدن كه نتيجه آن پيدايش فضولات و انسداد مجارى است ، جلوگيرى كند و در صورت بروز چنين انسدادهايى به پاك كردن لولهها و رفع انسدادها بپردازد و سلامت جسم و جان خود را بيمه كند و از نشاط و شادابى و عمر طولانى و لذايذ حيات بطور كامل برخوردار گردد ، ولى متأسفانه انجام اين امر با چهار اشكال بزرگ مواجه مىباشد :
اشكال اول . درك مفهوم اصطلاحات خاص علمى و پزشكى در طب قديم ايران است و اين مشكل با ترجمه كتاب قانون از عربى به فارسى يا به زبانهاى ديگر حل نمىشود بلكه با دانستن دورهء كاملى از اصول علوم قديمه به عنوان اساس و پايه طب قديم معلوم مىگردد ، درست همان گونه كه بدون دانستن علوم پايه پزشكى ( فيزيك ، شيمى و بيولوژى ) مباحث مربوط به طب معاصر را نمىتوان درك كرد .
اشكال دوم . تطبيق دادن اصطلاحات و تعريفات و مفاهيم طب قديم با اصول و موازين پزشكى معاصر مىباشد و انجام دادن اين امر به اندازهاى مشكل است كه طبق اعتراف استادان تاريخ پزشكى كسان معدودى كه در قرون اخير خواستهاند اين كار را انجام دهند از عهده برنيامدهاند و هر اقدامى تا حال انجام گرفته ناقص و جزئى و بعضى از آنها با قضاوتها و تفسيرهاى غلطى همراه بوده است ، به اين جهت اگر كسى پيدا شود و اشكال اول را حل كند ، چنان كه بعضى از طلاب علوم قديمه تا نيم قرن پيش چنين مىكردند و پس از طى دوران تحصيلات قديم ، قانون ابن سينا را هم نزد استادان فن مىخواندند و طبيب مىشدند و به درمان بيماران مىپرداختند . اگر چنين كسانى امروز هم پيدا شوند به مشكل دوم برمىخورند مگر اينكه پزشكى معاصر را هم بياموزند ، يعنى دوران دبستان و دبيرستان و دانشكدهء پزشكى را طى كنند و پرواضح است كه چنين كسى اگر امروزه پيدا شود در رديف استثناءها است .
اشكال سوم . اگر كسى از اين دو مرحله بگذرد يعنى هم طب قديم را بداند و هم طب
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 290
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢٩٠