22 ) درمان از راه اعصاب سمپاتيك
Sy mpathicotherapie
23 ) درمان بوسيلهء ادوات الكتريكى و يونها
Electrotherapie et ionotherapie
24 ) درمان با جوهرها ( اسانسها ) ى معطر
Aromatherapie
25 ) درمان بوسيلهء خامخوارى .
علاوه بر اينها ، تعدادى مكتبهاى ديگر نيز وجود دارد كه در گوشه و كنار جهان داراى طرفدارانى است و همين تنوع مكتبهاى مختلف براى درمان بيماريها ، نشان مىدهد كه يك مكتب به تنها به بر طرف كردن آلام و بيماريهاى بشر قادر نيست و در موارد لزوم بايد از دو يا چند مكتب استفاده كرد .
خلاصه كلام اينكه ، اگر مكتب طب رسمى يعنى آللّوپاتى از هر حيث آراسته و پيراسته و بىعيب و نقص بود و در آن هيچگونه خبط و خطايى راه نداشت و اينهمه خطرات و تلفات به وجود نمىآورد ، اين مكتبهاى گوناگون پيدا نمىشد و بيماران به سوى آنها نمىشتافتند . چون هدف نهايى دانش پزشكى و آرزوى قلبى بيمار ، درمان بيمارى و رهايى از چنگال آن است ، ازآنرو پزشك بايد تا آنجا كه امكان دارد در مقام تحقيق برآيد و پرمنفعتترين و درعينحال كمضررترين مكتبها را براى درمان بيماران ، برگزيند و در موارد لزوم به ساير مكتبها نيز توجه كند و از آنها كومك بگيرد . ما ، پس از پنجاه سال غور و تحقيق و بحث و فحص دقيق ، چنين مكتبى را كه پرمنفعتترين و كمضررترين آنها است يافتهايم و آن مكتب پزشكى ابن سينا است كه هماكنون به شرح درخواهد آمد :
بعقيدهء ابن سينا ، بهترين مكتب پزشكى آن است كه به دارو نياز نداشته باشد .
ما مكتب پزشكى ابن سينا را ازآنرو بهترين مىدانيم كه براى درمان بيماريها به دارو نياز ندارد . اگر چنين مكتبى ، كه حتى تصور آن در مخيله كسى نيز نمىتواند خطور كند ، واقعيت داشته باشد و براستى مكتبى پيدا شود كه بيماران را بىدارو درمان كند ، بطور مسلم ، موجى از نشاط و شادى و بهت و حيرت سراسر جهان را فراخواهد گرفت . زيرا علاوه بر اينكه ، سالى ميلياردها دلار به سود بيماران و به نفع بودجه دولتها و شركتهاى بيمه خواهد بود ، جان جمعى كثير از مردم را نيز از گزند داروهاى كنونى ، نجات خواهد داد ، كه به قول ژان روستان « 85 » ، زيستشناس معروف فرانسه ، يكى از سه بلايى است كه نسل بشر را به نابودى بيم مىدهد .
براى پى بردن به چگونگى اين مكتب ، ابتدا بايد مفهوم كلمهء « دارو » را بدانيم .
هامش
( 85 ) .Jean Rostand