داروها را معمولا 10 تا 20 بار بيشتر از آنچه كه واقعا مورد نياز بيماران است ، تجويز مىكنند . اگر ، حتى مقدار حد اقل اين افراط را ( يعنى ده بار بيشتر از آنچه مورد نياز بيماران است ) بعنوان سند ، قبول داشته باشيم ، طبق نشريهء رسمى منتشر از طرف ادارهء كل امور داروى وزارت بهدارى جمهورى اسلامى ايران مندرج در مجلهء دارو و درمان سال دوم شمارهء 12 صفحهء 12 كه مىنويسد : « داروهاى ضد بيماريهاى عفونى در 6 ماههء اول سال 1363 مبلغ 12858662000 ريال بوده است » . بنابراين بايد بپذيريم كه 10 / 1 اين مبلغ به مصرف حقيقى رسيده و 10 / 9 آن بيهوده و دور ريخته شده است . چون اين رقم متعلق به 6 ماه است بنابراين با يك محاسبهء ساده معلوم مىشود كه در سال 1363 لااقل مبلغ 2 ميليارد تومان تنها بابت آنتىبيوتيكها از بودجهء دارويى وزارت بهدارى ، يعنى از بيت المال ملت بيهوده خرج شده و به مصرف رسيده است و بيماران نيز از گزند عوارض جانى و خطرات مسلم اين آنتىبيوتيكها در امان نماندهاند . از همهء اينها مهمتر آنكه اگر از روز نخست آنتىبيوتيكها را بمورد و بموقع و به مقدار درمانى مجاز مصرف مىكردند اينهمه سويههاى مقاوم از ميكروبهاى مختلف در اجتماعات بشرى پيدا نمىشد و امروز مجبور نبودند بجاى چهارصد هزار واحد پنىسيلين كه روزهاى نخست براى درمان يك بيمار به كار مىبردند ناگزير شوند چندين ده ميليون واحد تجويز كنند ! !
- فرض مىكنيم عموم پزشكان جهان به اندازهء كافى فرصت داشته باشند و با علاقهمندى كامل ، همهء كتابهايى را كه دربارهء زيانها و خطرات داروها تأليف شده است مطالعه نمايند و معلوماتشان در اينباره به اندازهء محققان و استادان فارماكولوژى باشد ، تازه بر اين مطالعات و معلومات چه نتيجهاى مترتب خواهد شد ؟ استادان بزرگ و مشهور علوم پزشكى و بويژه فارماكولوژيستها كه دربارهء تعيين سود و زيان داروها و انتخاب و معرفى بهترين انواع داروها ، براى درمان بيماريها ، از همه بيشتر صلاحيت دارند ، در طول مدت 30 تا 40 سال اخير چه كردهاند ؟ آيا جز انتقادهاى مرتب و مكرر و متوالى و يكنواخت از آثار سوء داروها و خطرات ذكر و آمار تلفات ناشى از آنها كارى ديگر انجام دادهاند ؟ فراموش نشود كه منظور اصلى ما از آثار سوء داروها و خطرات آمار تلفات ناشى از آنها كه مكرر در مكرر در اين كتاب مورد بحث قرار گرفته در مواردى است كه داروها بجا و بموقع و با تشخيص روشن و مشخص و با مقدار مجاز استعمال شده باشد و الا خطرات و عوارضى كه از استعمال نابجا و مقادير غير مجاز دارو توليد مىشود اساسا قابل بحث نيست و اگر گاهى در زمينهء سهلانگارى و بىدقتى مربوط به استعمال داروها بحثى پيش مىآيد من باب تذكار از طرف استادان علوم پزشكى به پزشكان است . بنابراين طبق نظر فارماكولوژيستها و استادان متخصص علوم پزشكى ، اختلالات و عوارض و بيماريهاى تازه كه به علت استعمال داروهاى جديد به وجود آمده است ، بر اثر استعمال بجا و بموقع
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 160
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص١٦٠