دقيق ، خطرات جبرانناپذير و تلفات حاصل از داروها را به محافل پزشكى جهان اعلام كردهاند ولى آنچه البته به جايى نرسيده فرياد بوده است . براى نمونه به ذكر جريان يكى از اين كنگرهها مىپردازيم و آن دهمين كنگرهء بين المللى درمانشناسى است كه در تاريخ دوم تا چهارم اكتبر 1969 در پاريس منعقد شد و پرفسور ايتاليايى در جلسهء افتتاحيهء كنگرهء مزبور دربارهء زيان داروها چنين گفت :
حيثيت پزشك به درمان بيماران و آن هم به تجويز داروها وابسته است ولى پزشك از ترس پيدايش واكنشهاى نامطلوب و آسيبهايى كه از ناحيهء داروها به بيماران رسد ، هميشه در بيم و شك به سر برد و گاهى اتفاق افتد كه ضمن درمان بيماران و لو اينكه داروها را طبق اصول كاملا صحيح تجويز كرده باشد ولى به علت پيدايش واكنشهاى غير منتظر و خطرناك به ترك درمان مجبور شود . پزشك همچنانكه در دانشكدهء پزشكى جمله معروف ( بيمارى وجود ندارد بلكه اين بيمار است كه وجود دارد ) را به خاطر سپرده است مىداند كه داروها در همهء بيماران آثارى يكسان ندارد و در هر فرد آثارى خاص از خود بروز مىدهد . ازاينرو بايد گفته شود ( در حقيقت دارو وجود ندارد بلكه افرادى وجود دارند كه بايد درمان شوند . ) مردم نيز عموما از زيان داروها باخبرند و اعتقادشان نسبت به پزشكى متزلزل شده است و براى درمان بيماريهاى خود نگرانند .
اين بىاعتقادى حتى نسبت به داروهايى كه براى دانش پزشكى افتخارآفرين بوده و با بوق و كرناى تبليغات ، داروهاى معجزهآسا لقب گرفته است نيز وجود دارد . خلاصه اينكه درمان بيماران با خطر همراه بوده و در كنار هر پزشك كتابهايى مهم به چشم مىخورد كه با عنوان خطرات درمان تأليف شده است .
نتيجه اقدامات
در يك جمله و با كمال صراحت بايد گفت نه از آن كتابهايى قطور كه توسط فارماكولوژيستها ، صرفا به منظور جلبتوجه پزشكان به زيانها و خطرات جبرانناپذير داروها ، تأليف شده و نه از نصايح دلسوزانه ، آميخته با كلمات نيشدار استادان بزرگى نظير پرفسور ژان هامبورژه به شاگردانش كه در مورد خطرات داروها هشدار داده و نه از فعاليتهاى مستمر و اقدامات بسيار وسيع و همهجانبهء سازمان بهداشت جهانى ، كه با همكارى و تشريكمساعى پانزده كشور عضو ( كه مرتبا بر تعداد كشورهاى عضو افزوده شود ) انجام داده و مرتبا زنگهاى خطر را در اينباره به صدا درآورده و مىآورند و نه بالاخره از كنگرههاى بين الملل ، كه هرچند گاه يك بار در مورد زيانهاى فاحش و مرگوميرهاى حاصل از داروهاى كنونى در كشورهاى اروپا تشكيل مىشود ، كوچكترين نتيجهاى به بيماران عايد نشده و نخواهد شد و اين به سه دليل است :