اقدامات سازمان بهداشت جهانى براى جلوگيرى از زيان داروها
در سال 1960 ميلادى حادثهاى عجيب و بىسابقه در جهان پزشكى اتفاق افتاد كه بيدرنگ در كليه كشورهاى جهان ، با سرعت هرچه تمامتر ، بازتاب يافت و هياهو و غوغاى آن ، از لحاظ اهميت ، همه حوادث و رويدادها را تحت الشعاع خود قرار داد . اين حادثه عجيب و بىسابقه ، به دنيا آمدن هزاران نوزاد ناقص الخلقه از مادرانى بود كه در دوران باردارى قرصهاى آرامبخش و خوابآورى از نوع تاليدوميد خورده بودند . تا آن زمان ، در تاريخ پزشكى و داروسازى ، بطور مسلم ، حادثهاى چنين با هياهو كه براى افراد بشر اهميتى حياتى داشت ، پيدا نشده بود . مجلهء معروف سلكسيون ( ريدرزدايجست ) شمارهء مورخ ژانويهء 1969 ماجراى تاليدوميد را ( پس از ده سال از گذشت آن ماجرا ) در سرمقالهء خود شرح داده است كه فقط چند جمله از آن در زير نقل مىشود :
آيا به خاطر داريد كه در سال 1960 ، بناگاه ، در چندين كشور ، متجاوز از ده هزار نوزاد ناقص الخلقه به دنيا آمدند كه بعضىها بىبازو بودند و برخى كر كامل به دنيا آمدند و بسيارى نقصهايى در بدن خود داشتند كه به هيچ وجه درمانپذير نبود و علت همهء اينها اين بود كه مادرانشان در ابتداى دوران باردارى دارويى آرامبخش به نام تاليدوميد خورده بودند .
در مجلهء علمى نظامپزشكى ايران شمارهء يك مورخ اسفندماه 1348 مقالهاى به قلم دكتر عباس پوستى ( از گروه فارماكولوژى دانشكدهء پزشكى دانشگاه تهران ) با عنوان ( اثر ژنتيك داروها ) درج شده است كه از لحاظ اهميتى كه مطالعه آن براى پزشكان دارد به درج قسمتى از آن مىپردازد :
معمولا وقتى يك مادهء شيميايى جديد از طرف كارخانهء سازنده معرفى مىشود ، اثرات فيزيولوژيك و فارماكولوژيك آن ابتدا بر حيوانات بررسى شود و پس از شناسايى كامل از متابوليسم ، عوارض و مسموميت آن ، در صورت بىخطر بودن و داشتن نتايج درمانى رضايتبخش ، اجازهء مصرف آن براى انسان صادر مىگردد ولى با وجود تمام اين مراسم چه بسا دارويى كه از تمام مراحل آزمايشى و شاهدهاى بازبينى بىعيب گذشته و حتى مصرف عمومى فراوانى نيز پيدا كرده است ، مع ذلك از لحاظ بيولوژيكى جديدى فعاليت نوظهورى نشان مىدهد كه در موقع انجام شواهد مربوط مخفى مانده است . براى مثال كافى است از داروى تراتوژن معروف ، يعنى تاليدوميد ، نام ببريم و چنان كه مىدانيم يكى از داروهاى پرمصرف مسكن حاملگى بود كه تمام مراحل آزمايشى را پشت سر گذاشته بود و متأسفانه پس از چند سال كه در نزد هزاران خانواده مصرف شد ، اثرات بهنجار آن به ثبوت رسيد و بهطورىكه آمار نشان داد تنها در آلمان ده