هزار بچه ، در ژاپن هزار بچه و در انگلستان 400 و در اسكانديناوى 280 بچه ناقص الخلقه از خود به يادگار گذاشت ! تا اينكه مصرف آن ممنوع گرديد و تازه اين آمار وحشتناك پس از مدتى كم در كشورهاى پيشرفتهاى كه از نظر علمى و فنى در سطح بالايى بود اعلام شد و در غير اين صورت معلوم نبود اين فاجعه به كجا خاتمه مىيافت . اثر تراتوژنيك تاليدوميد درس عبرتى است براى ساير مواد شيميائى كه حتى اثر سلامتى بخش آنها در حيوانات به ثبوت رسيده و از مرحلهء كنترل استاندارد هم گذشته باشد ولى ممكن است در روى اجتماعات مختلف اثرات سويى به بار آورد .
همينكه خطر تراتوژنى ( نقض خلقت ) بر ساير خطرات داروها اضافه شد سازمان بهداشت جهانى بطور جدى و مستقيم دخالت كرد و در سال 1968 يك مؤسسه بين المللى به نام « هشدار درباره داروها » « 1 » برپا ساخت كه هدف آن جمعآورى مدارك مربوط به اثرات نامطلوب داروهاست . در سال 1968 ده كشور بزرگ جهان ( كشورهاى متحده آمريكا ، انگلستان ، ايرلند شمالى ، سوئد ، جمهورى فدرال آلمان ، چكسلواكى ، هلند ، كانادا ، زلاندنو و استراليا ) همكارى خود را براى انجام دادن اين امر با سازمان بهداشت جهانى قبول كرد و گزارشهاى مربوط به زيان داروها را كه بوسيلهء پزشكان عمومى يا متخصصين و نيز توسط بيمارستانها تهيه مىشود مرتبا به سازمان مزبور مىفرستد . در سال 1972 تعداد كشورهاى همكارىكننده با سازمان بهداشت جهانى به 15 و در سال 1977 به 23 كشور رسيد . در هريك از اين كشورها تعداد كافى متخصص در پزشكى بالينى ، بيماريهاى واگير ، داروشناسى ، سمشناسى ، علوم دارويى آمار و كامپيوتر و نيز وسايل ادارى و دبيرخانه فراهم شد و پيداست كه انجام اين كارها براى تحقيق در زيان داروها مستلزم هزينههاى هنگفت است . سازمان بهداشت جهانى تا سال 1977 جمعا تعداد 34524 گزارش راجع به حوادث خطرناك 2248 داروى مختلف از پانزده كشور عضو دريافت كرد و به طورى كه در مجلهء كرونيكل « 2 » وابسته به سازمان بهداشت جهانى مورخ اكتبر 1977 صفحهء 454 آمده است :
« در ماه مه 1977 سازمان بهداشت جهانى داراى 130000 پرونده مربوط به آثار نامطلوب داروها بوده و اين آثار نامطلوب متعلق به 3000 ماده دارويى موجود در 10000 داروى اختصاصى است . در هر سال بطور متوسط 16000 پرونده و 1000 دارو به آن افزوده شود . » ولى با نهايت تأسف بايد اعتراف كرد كه نتيجهء آنهمه اقدامات مهم سازمان بهداشت جهانى و كشورهاى وابسته به آن و صرف بودجههاى هنگفت و آن همه نيروهاى عظيم انسانى ، صفر يا چيزى نزديك به صفر است ! به دليل اينكه سازمان
هامش
( 1 ) .P harmacovigilance( 2 ) .Chronicle