آن هم بطور مداوم ( چنان كه در دفتر تبليغاتى ادعا كردهاند ) ولى در عوض بدترين عارضه را كه آتروفى سورنال و سرانجام مرگ بيمار است به دنبال مىآورد . اينهمه طول و تفصيل دربارهء كورتيزون و مشابهات آن ، كه شايد به نظر بعضيها زايد باشد ، از آن روست كه به مصداق علاج واقعه قبل از وقوع بايد كرد . بايد خطرات جانى را كه از درمانهاى كنونى عايد بيماران شود ، در نظرها مجسم كرد و نصب العين قرار داد تا بتوان براى آن چارهاى انديشيد . متأسفانه اين وضعيت ناپسند پزشكى كه بايد آن را يكى از فاجعههاى بزرگ بشرى در قرن بيستم ناميد نه تنها بر تودهء عمومى مردم بلكه بر بسيارى از پزشكان جهان نيز ، آنگونه كه بايد و شايد ، آشكار نيست زيرا در اذهان عمومى چنين خطور دادهاند كه دانش پزشكى با پيشرفتهاى سريع و شگفتانگيز و كشف داروهاى معجزهآسا ، در قلع و قمع بيماريها و ريشهكن كردن آنها ، چنان پيروز شده است كه در تمام طول تاريخ پزشكى سابقه نداشته است . ولى بر صاحبنظران پوشيده نيست كه اينهمه هياهو و غوغا پيرامون كشف داروهاى اعجازآميز جز بانگ گوشخراش طبل ميانتهى نيست كه سازمانهاى تبليغاتى صنايع عظيم داروسازى جديد به روزان و شبان مىكوبند و به آواز درمىآورند و تنها ، گاه بگاه ، كه خبر درگذشت يكى از معروفترين شخصيتهاى جهانى منتشر شود و چون برقى در شبى تيرهوتار در افق جستن كند و ناپديد شود ، همه را به خود آورد و توجه عموم پزشكان جهان را به خطرات جبرانناپذير داروها جلب كند . مثلا يك روز در روزنامهء اطلاعات مورخ يكشنبهء 25 اسفندماه 1353 به نقل از مطبوعات جهان و خبرگزاريها چنين درج گرديد :
« اوناسيس درگذشت : پاريس ، رويتر ، ارسطو اوناسيس ميلياردر معروف يونانى ديروز به سن 65 سالگى بر اثر ذات الريه حاد و عفونت ريه در بيمارستان آمريكايى پاريس درگذشت . طبق بولتنى كه از طرف بيمارستان انتشار يافته است ، بيمارى اوناسيس در اصل نوعى ناراحتى در عضلات صورت و گردن بود ولى چون بسبب همين بيمارى كه در اصطلاح علمى ( مياستيناگراويس ) ناميده مىشود از مدتها قبل كورتيزون مصرف مىكرد ، مقاومت بدن وى در برابر بيماريهاى عفونى به شدت كاهش يافته بود . »
شك نيست كه مشهورترين استادان پزشكى جهان براى درمان اوناسيس كه صاحب مالومنال فراوان و ثروت و دولت بيكران و كشتيهاى عظيم اقيانوسپيما و سهام سودآور نفت شركتها و تراستها بود ، بر بالين او حاضر شده بودند . اما چرا به پروندهء كورتيزونى او مراجعه نكردهاند ، تا از وقوع اين حادثه جلو گيرند ؟ محال است شخصى مانند اوناسيس شرح حالش روز به روز توسط پزشكان معالج ثبت و ضبط نشده باشد . پس بايد بپذيريم كه به پروندهء او مراجعه كرده و اقدامات لازم هم به عمل آورده بودند ولى نتيجهبخش نبوده است . دهها بلكه صدها هزار نظير اين حادثه ، در سى و چند سال اخير كه كورتيزون و مشابهاتش پرفروشترين داروها را در بازارهاى جهان تشكيل داده به
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 102
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص١٠٢