قسم سوم در انواع نبض مركّب ثنايى به اعتبار عظم و صغر و تواتر و تفاوت
و اين هم از چهار نوع بيرون نبود :
1 . نبض عظيم و متواتر
سببش قوّه اندك مع كثرت حرارت است . چه :
- در صورت كثرت ضعف قوّه وجود عظم ممتنع باشد و ضعف هم مدرك گردد .
- و در حالت قلّت حرارت ، وجود تواتر امكان ندارد .
- و اما در صورت كثرت قوّه ، حصول اين قسم نبض بدون سرعت مستبعد مىنمايد ، زيرا كه در حين عدم ضعف و كثرت حرارت ، سرعت مقدّم بر تواتر بود . پس ، به جز سبب مذكور نباشد . چه ، در حالت شدّت حاجت ، ادنى قوّت در تعظيم نبض كفايت مىكند ، و سرعت را زيادتى قوّه در كار است .
و در حماى مطبقه ، از اين جهت ، نبض عظيم و متواتر باشد . و در حماى يوم نيز .
2 . نبض عظيم و متفاوت
سبب او وجود قوّت است * و عدم حاجت كثير ( به واسطهء اتمام او به