جنس هفتم مأخوذ از زمان سكون
بدان كه مراد از سكون - در اينجا - سكون مجازى است ؛ يعنى زمانهء محسوس واقع بين الانبساطين كه در آن حركت رگ محسوس نبود . و آن ، در صورت عدم احساس حركت انقباضى مطلقا ، متضمّن بر سكون محيطى حقيقى * و كل حركت انقباض * و سكون مركزى حقيقى و ابتدايى حركت انبساطى باشد . پس ، زمانهء حركت منحصر در آخر انبساط ماند . و در اين صورت ، گويا كه نبض از يك حركت حقيقى و يك سكون مجازى مركّب باشد .
پس ، اصناف اين جنس نيز سه نوع بود . زيرا كه زمانى كه در آن حركت نبض محسوس نمىگردد يا اقصر بود از آنچه در معتدل است ، و يا اطول از آن بود ، و يا نه اقصر و نه اطول بود . پس :
[ اول ، متواتر ]
اوّل را متواتر گويند
و وى آن است كه زمانهء محسوس واقعهء ميان قرعتين [ يعنى دو انبساط ] - كه سكون غير حقيقى عبارت از آن است - كوتاه بود نسبت به حالت اعتدال . و متواتر را متدارك نيز گويند ( بنا بر لحوق بعضى نبضات با بعض به سرعت ) و ايضا متكاثف « 1 » خوانند ( به جهت انضمام يك نبضه با ديگرى به غير تخلّل زمان
هامش
( 1 ) . ( در نسخه ) : متكالف