« 136 » روغن كه دست را ملايم كند و ترقيدگى را سود دارد : پيه گردهء بز ، موم سفيد « 137 » ، گلاب ، انزروت ، مشك به طريق مقرّر بسازند .
[ امراض جلد و ظفر ]
و ترقيدگى سر انگشتان را شنجرف مسحوق مخلوط به پيه مرغ ماليدن مجرّب است .
و گفتهاند خشكى دست را زهرهء گاو و حنا و كتيرا به هم ممزوج كرده بستن نافع است .
و انگشت سرمازده را اشق محلول مخلوط به حنا فايده دارد . و انگشت سرمازدهء پا و دست را كه به جهت برودت هوا متورّم شده ، شلغم مطبوخ با روغن گل ممزوج نافع است ؛ و اگر احتياج به قوىتر دوا افتد دست در طبيخ شلغم و كاه گندم و بذر كتان و سبوس و بابونه و اكليل الملك و كرنب بنهد .
شقاق يدين و رجلين را شرب طبيخ سرطان نهرى با آب و شكر چند روز متواتر ، و ماليدن موم سفيد و روغن بنفشه مفيد است .
نقط ابيض اظفار را اين دوا نافع است : مصطكى مدقوق مخلوط با ملح جريش .
و برص اظفار را بايد طلا كردن به زرنيخ سرخ و زيت و بذر كتان .
و حلبهء مخلوط به موم و عسل نيز برص اظفار را مفيد است .
و وجع اظفار را به نشارهء عاج مطبوخ ضماد كردن با فقاح آس نافع است .
زهرهء گاو با جرجير در سركه ، صفرت اظفار را ببرد .
دواى مسقط اظفار فاسده ، بىاذيّت : مرّ ، جاوشير با مويز بىدانه بكوبند و ببندند .
[ داخس ]
داخس خراجى است در جانب ناخن ، با وجع و گاه بىوجع با سيلان مدّهء رقيقهء منتنه . چون ابتدا بروز كند و صغير باشد ، عفص مخلوط به عسل مسكّن و مانع است جمع شدن آن را ؛ و اگر جمع شده باشد بايد به نشتر باريكى شكاف زد و ملايم فشرد تا فضول از آن دفع شود ، پس ضماد كردن به عدس يا به گل تر و يا خشك يا گلاب و دقيق ترمس با عسل اصلاح نمايد او را .
و امّا داخس متقرّح را مرهم زنگار مفيد است مخلوط به مرهم سفيداب . و انزروت بر آن گذاشتن
هامش
( 136 ) . در اينجا تدابير و دستورهايى در مورد زينت يا امراض جلد و ظفر بيان شده است ، ولى نويسنده در مبحث پسين ( فى تدبير المفاصل و العرق النسا ) نيز به گونهاى پراكنده ، دستورهايى در اين موارد بيان كرده است . پيداست كه اين نابسامانى و آشفتگى در ترتيب كتاب زيبنده نيست .
( 137 ) . در متن ، عبارت يبه كرده بر موم سفيد آمده است كه مانند ديگر دستورهاى ادويهء مركّبه در اين كتاب نقطهگذارى آن مخدوش و نيز بدون علايم سجاوندى است . با توجّه به ابهامانگيز بودن اين عبارت ، دستورهاى مشابه در معالجات اين بيمارى بررسى گرديد و از مشتبه شدن بر موم و خطاهاى ديگر در بازنويسى متن پيشگيرى شد .