[ نكته در مقلّلات بول ]
نكته : هرچه تغليظ دم كند ، مقلّل بول و حابس افراط بول تواند شد مثل عدس .
و جاوشير و سيساليوس و عنّاب هر كدام يك درم با آب گرم چند روز خوردن ، تقطير بول را مفيد است .
قرص نافع وجع و قروح مثانه و حرقت و عسر بول : بذر كتان ، تخم خيار ، كتيرا ، خشخاش ، نشاسته با آب سرد بنوشند .
[ قول ابقراط در تقطير ]
ابقراط فرموده كه تقطير مىباشد از اعراض مثل قرحه يا خراج يا استرخاء عضله و يا از سوء مزاج مثانه . و مىباشد اين اعراض بر هشت قسم ، و اقسام مزبوره يا از حدّت اخلاط است و يا از قرحهاى است كه حادث شود از حدّت بول ، يا از ضعف قوهء دافعه است . و اين اخلاط يا از قبل كليه است يا از قبل كبد يا از قبل عروق كه دفع شود به مثانه . و ضعف قوّه يا به سبب ورم است يا سوء مزاج . و تقطير بول كه عارض خصيتان شود از برودت و رطوبت است .
[ نكته در جرب مثانه ]
نكته : لازم دارد جرب مثانه دوام لذع و حرقت و قشور را با بول ، در اين حال احسن تدابير ، مثانه به لبن حليب احتقان نمودن است .
امّا عسر بول كه به سبب ورم حارّ باشد با لهيب است و سرعت ورود علّت ؛ و از ورم بارد به عروض تدريجى تا حدّى كه اشتداد كند ورم .
آبزن نافع عسر بول ورمى : بابونه ، بيخ خطمى ، شبت و روغنمالى به دوام از روغن بابونه .
ايضا نافع عسر بول از مدّهء جامده با رطوبات غليظه : مرزنجوش ، برنجاسف ، بابونه ، اكليل الملك ، حلبه ، برگ كرنب ، حرمل ، ورق الحمام .
ايضا نافع تقطير البول : جاوشير ، سيساليوس ، هر كدام يك درم ناشتا با آب گرم بنوشد چند روز .
ايضا نافع تقطير : بلوط منقوع و ز خلّ « 131 » خشك كرده ، كندر ، سماق ، گلنار ، سعد ، مصطكى ؛ شربتى سه درم .
هامش
( 131 ) . در نسخهء خطّى عينا چنين كتابت شده است ، ولى گمان مصحّح اين بود كه عبارت درست چنين باشد : بلوط منقوغ در خلّ خشك كرده ، يعنى بلوطى كه نخست مدّتى در سركه خيسانيده و سپس خشك گرديده باشد ، همان گونه كه مثلا در مورد زيرهء مدبّر چنين مىكنيم . با اين ظنّ ، به جستوجو در قانون پرداختم و اين شواهد را در آن يافتم : -