*
ادوية الدّود و الحيّاة
توليد كرم مىشود در امعاء عليا و بسا باشد كه صعود كند به معده ، و خلطى كه مستعدّ است از براى توليد دود ، خلط بلغم است .
و كرم چند نوع است من جمله كرم باريكى است كه شبيه است به دود الخلّ ، و مىباشد در ليف امعاء نزديك به درز ، و تولّد اين نوع از ردائت اطمعه است .
هرگاه اين دود در صبيان تولّد كند علاج اخراج است به شياف از نمك و نطرون .
و در كبار به حقنه از ماء الملح با مطبوخ قنطوريون و بوره و عسل . و بعد حقنه ، طلا سزاوار است از اقاقيا و عصارهء لحية التيس .
و بالجمله دستور اطبّاء است در معالجه كه چند يوم شير و شكر گرم ميل نمايند ، در روز چهارم يك دانگ محموده با يك درم تربد با شير تازه مخلوط كرده بدون آنكه رايحهء دوا به دماغ برسد دوا را بنوشد ، و اگر عارضهء ورمى درين بين در جوف ملاحظه فرمايند ضماد نمايند از بذر كتان و دقيق ترمس و افسنتين و كرنب با عسل .
معجون قاتل دود و حبّ القرع و حيّات « 114 » سرخ : برنگ سه درم ، تربد ، ترمس هر كدام دو درم به عسل بسرشند و سه درم در آب گرم حلّ كرده ، بنوشند .
دواء آخر كه دفع حبّ القرع نمايد : درمنهء تركى ، برنگ كابلى هر كدام يك مثقال ، نمك هندى يك و نيم دانگ ، شحم حنظل دانگ « 115 » .
طلاى قاتل دود : شيح يك مثقال ، صبر سقوطرى نيم « 116 » ، با آب برگ شفتالو بر شكم بمالند و بر مقعد نيز جايز است كه طلا كنند و حقنه نيز از آب برگ شفتالو و افسنتين و شحم حنظل بسيار مفيد است .
ضماد قاتل و دافع كرمان : شونيز بكوبند و با طبيخ شحم حنظل بسرشند و از جهت دفع حيّات ، بالاى ناف ضماد كنند و جهت حبّ القرع زير ناف بمالند .
هامش
( 114 ) . حيّات : كرمان دراز بزرگ كه در امعاء دقاق افتد . ( لغتنامهء دهخدا به نقل از ذخيرهء خوارزمشاهى )
( 115 ) . در نسخهء خطّى ، مقدار شحم حنظل در واحد دانگ نيامده است .
( 116 ) . در نسخهء خطّى ، واحد وزن آن نيامده است . محتمل است كه آن نيز نيم مثقال باشد .