فصل بيست و سوم كتابخانههاى گيلان
مقدمه
گيلانيان كه پابهپاى گذشت روزگار همواره آزاد و سرفراز زيستهاند به سائقه بينش و درك صحيح خود همهوقت به دانش و دانشمندان بها و ارزش شايستهاى دادهاند . اين شوق تا بدانجا پيش رفت كه توانمندان را به اشاعهء فرهنگ واداشت و حاصل چنين انديشهاى ، بطوريكه مشاهده گرديد ، ايجاد و تأسيس كتابخانههائى بود كه از حدود يك قرن قبل به دست گيلانيان در اين منطقه و يا ساير نقاط كشور برپا گرديد .
از اين كتابخانههاى معتبر كه تشكيل آنها تا اين زمان نيز تداوم يافته به صورت زير مىتوان ياد نمود :
- كتابخانههاى عماد الدوله و بهاء الدوله و عضد الدوله ديلمى در شيراز ، كه به تأئيد محققان شوروى سابق كتابخانهء اخير كه تمام كتب آن عصر در رشتهء مختلف علوم در آن جمع شده بود با كتابخانهء سامانيان در بخارا رقابت مىكرد .
- كتابخانهء ديلمان ، كه پس از تصرف آن شهر به دست سلطان محمود غزنوى به آتش كشيده شد .
- كتابخانهء حبشى ابن معز الدّوله ديلمى در بصره .
- كتابخانهء حزين لاهيجى در اصفهان كه بر اثر هجوم افاغنه از ميان رفت .
- كتابخانهء حاجى سيّد محمد شفتى در اصفهان كه به كتابخانهء سيّد معروف است .
- كتابخانهء ميرزا اتابك وزير گيلان در رشت ( 1071 ق . ) .
- كتابخانهء ميرزا طاهر تنكابنى ، در تهران .
- كتابخانهء آقا شيخ جواد مجتهد رشتى از علماء بزرگ عهد ناصرى ، كه مسجدى در اول بازار بزرگ رشت به نام وى مشهور است ، به قرار اطلاع در