كشتىگيران گيلانى براى شركت در مسابقهء كشتى گيلهمردى آماده مىشوند .
« پنجك » كه بيشتر در دهه سوم فروردين بوده است به زورآزمائى مىپرداختند .
پهلوانان پيروزمند كه از روستاهاى اطراف و يا شهرها به مسابقه آمده بودند هنگامى كه كشتى پايان يافت و برمهاى خود را گرفتند همراه دوستان و همسايگان به طرف محل خويش حركت مىكنند و دوستان او ترجيعبند گيلكى زير را مىخوانند :
آى ورفواره واران * آى شه بزهداران
خدا توفيق بده كدخدا ياران « 7 »
و همه يكصدا فرياد مىزدند هو . . . هو . . . هو . . .
هنگام ورود به قريه برمدار ( مسئول برم ) زينتآلات را برمىدارد و برم را روى زانوى خود مىشكند . اگر محل روستائى كه از آنجا آمده خيلى دور باشد صاحب برم موقع عزيمت به روستاى خود برم را مىشكند .
پهلوانان يا به اصطلاح ديگر « داشها » براى اينكه بتوانند فرم و شكل بدن خود را حفظ كنند به صورتى ساده رژيم غذايى مىگيرند و از خوردن گوشت و موادى كه به حفظ سلامتى آنان لطمه بزند خوددارى مىكنند .
از مسابقات مهم كشتى گيلهمردى كه اخيرا روى داده مىتوان از دو مسابقه ياد كرد :
1 - مسابقهاى كه در سال 1345 به ابتكار و مديريت آقاى حاج احمد خوشعقيده ، از ورزشكاران و مربيان پيشكسوت گيلان در محل استاديوم ورزشى رشت ميان پهلوانان اين رشته ورزشى كه از كليه نقاط گيلان در آن شركت داشتند ، برگزار گرديد . هنرنمائى پهلوانان گيلان در طول برگزارى مسابقه مايه شگفتى و براى همه تماشاچيان خاطرهانگيز بوده است .
در پايان مسابقه جوايزى به شرح زير به برندگان اهدا گرديد :
نفر اول - يك رأس اسب .
نفر دوم - يك رأس گاو شيرده .
نفر سوم - يك رأس گوسفند .
به نفرات چهارم تا ششم نيز وسايل موردنياز خانگى داده شد .
2 - مسابقه كشتى گيلهمردى سال 1352 كه به كوشش آقاى محمد كوچصفهانى رئيس ادارهء تربيتبدنى استان گيلان ميان پهلوانان نامى استان در چمنپاى شيطان كوه لاهيجان برگزار گرديد .
مسابقه به علت كثرت پهلوانان شركتكننده مدت چهار روز ادامه داشت و در تمام اين مدت از طرف صدا و سيما از جريان مسابقات فيلمبردارى شد كه از طريق شبكه سراسرى پخش گرديد . در مراسم مذكور پس از انجام هر كشتى به نفر برنده جايزهاى داده مىشد كه عبارت از چند متر پارچه و يا چيزى در اين رديف بود .
علاوه بر جايزهاى كه در پايان هر مسابقه به برنده تعلق مىگرفت در پايان مسابقات نيز به نفر اول يعنى قهرمان مسابقات يك رأس گاو و به نفر دوم يك رأس گوسفند به عنوان جايزه اهدا گرديد .
ورزشهاى جديد در گيلان
ورزش گيلان ، تا اواخر دوره قاجاريه ، به گونه خاصى بود كه در شرح زورخانه و كشتى گيلهمردى از آن ياد گرديد . در سال 1304 پس از جايگزينى بيشتر مدارس جديد به جاى مكتبخانههاى قديم طبق بخشنامهاى در برنامه هفتگى هر كلاس ، ضمن مواد درسى دو ساعت نيز به ورزش اختصاص داده شد . مربيانى براى اين كار تربيت شدند و معلمين ورزش از تهران به شهرهاى بزرگ از جمله رشت اعزام گرديدند .
در اين زمان ورزشهائى مانند فوتبال در گيلان تابع تشكيلاتى نبود و شهرهائى مانند رشت و بندر انزلى خود داراى تيمهائى بودند .
گاه تيمهائى ، كه غالبا افراد آن از ملوانان كشتيهاى باربرى شوروى در درياى خزر تشكيل مىيافت ، براى انجام مسابقاتى به انزلى و رشت مىآمدند .
در انزلى بازيها در كوليور و يا چمن وسيعى در غازيان به نام زمين طياره انجام مىشد و در رشت نيز زمينهاى آمادهء باغ محتشم محل برگزارى چنين مسابقاتى بود .
در اين دو شهر هنوز خاطرات بسيار از بازيگرانى مانند حسين آقا مستر ( كه در زدن توپ با هردو پاى خود تسلط داشت و از اين جهت فوتباليستى منحصربهفرد بود ) ، منصور انشاء ( سرهنگ سابق كه چند دوره نماينده انزلى در مجلس شوراى ملى بود ) و محمد خاتم در ميان دوستداران ورزش بجا مانده است .
تا سالها بعد هم اين ورزش در انزلى و رشت به صورت ورزشى مورد علاقه مردم انجام مىشد و در سالهاى دهه دوم 1300 فوتباليستهاى ارزندهاى مانند قازيارى ، بخشنده ، نظرى آهنپا ( كه با پاهاى بدون كفش بازى مىكرد ) ، على شادزيك و احمد سفيدروح در انزلى از افراد صاحبنام در فوتبال شناخته مىشدند .
هامش
( 7 ) . برگردان فارسى ترجيعبند گيلكى بالا به صورت زير مىباشد :
آى ! برف و باران مىبارد .
آى ! بر درختان شبنم نشسته است .
اى دوستان ، خدا به كدخدا توفيق بدهد .