جدول شمارهء 3 - درآمد و هزينههاى مدارس استان گيلان در سال 1303 شمسى .
مىشود .
اصل اين سند را تقى طائر رئيس معارف و سرتيپ محمد حسين خان آيرم فرمانده تيپ مستقل شمال و حكمران گيلان امضاء نمودهاند .
آموزش و پرورش زنان در گيلان
گيلان با توجّه به بدبختيهاى ناشى از بيسوادى مردان و زنان در زمانى كه با هدف باسواد كردن مردم همهء توان خود را بهكار انداخت ، از همان آغاز به باسواد كردن زنان نيز همّت گماشت و با استفاده از كمكهاى مردمى و عوايدى كه از محل پوطى 5 شاهى و يا « تاچه » بدست مىآورد به تأسيس مدارسى براى دختران و تأمين بودجهاى كه بايد به مصرف اداره آنها مىرسيد تلاش زيادى از خود نشان داد .
اقدام به چنين كارهائى در زمانى صورت مىگرفت كه حتّى انديشه چنين حركتى نيز در ذهن مردم بسيارى از شهرهاى كشور ما نمىتوانست جائى پيدا كند . آمار جدول شماره 4 كه مدارس دخترانهء گيلان را در سال 1303 شمسى نشان مىدهد مىتواند نشانهاى از گستردگى ميدان فعاليت در اين زمينه باشد .
از مدارس يادشده جز مدرسهء آمريكائى نسوان رشت و بنات اسلامى ملّى لاهيجان بقيّه در سال 1302 شمسى نيز وجود داشتند . تعداد نسبتا زياد مدارس دخترانهء گيلان كه حتى در دورهء دبيرستان نيز به صورت مختلط ( ماسوله ) ديده مىشد نشانهاى از استقبال مردم گيلان در باسواد كردن زنان و بالا بردن سطح فرهنگ جامعه است .
تغييرات كمى و كيفى آموزش و پرورش گيلان ( از سال 1304 تا سال 1371 )
از سال 1304 روند حركت و جنبش در عوض كردن سيماى فرهنگى و روش گذشتهء آن با شتابى نسبتا تند آغاز گرديد و كوششهائى در جايگزين ساختن مدارس جديد به جاى مكتبخانهها مشاهده شد . كار تأسيس مدارس ابتدائى از شهرها به روستاهاى گيلان كشيده شد و به موازات آن در شهرها نيز تعداد مدارس متوسط فزونى گرفت و تعداد افراد باسواد هم سالبهسال افزايش يافت .
در سال 6 - 1305 بعد از طائر رياست فرهنگ گيلان به تربيت واگذار شد . وى نيز تا تيرماه سال 1306 اين سمت را عهدهدار بود . آنگاه على محمد خان پرتوى ( منيع الملك ) جانشين او گرديد . در اين ايام ضمن تأسيس جدول شمارهء 4 - تعداد محصلين دختر و امكانات آموزشى مدارس دخترانهء استان گيلان در سال 1303 شمسى .
جدول شمارهء 5 - تعداد محصلين مدارس استان گيلان در سال تحصيلى 10 - 1309 .