جدول شمارهء 6 - تعداد محصلين و امكانات آموزش و پرورش استان گيلان از سال تحصيلى 16 - 1315 تا 21 - 1320 .
جدول شمارهء 7 - تعداد محصلين و امكانات آموزش و پرورش استان گيلان از سال تحصيلى 23 - 1322 تا 27 - 1326 .
مدارس پسران ، در جهت تأسيس مدارس دخترانه نيز گامهائى برداشته شد و در اثر چنين حركتى تعداد مدارس گيلان در سال تحصيلى 10 - 1309 به 69 واحد رسيد . پراكندگى آن را در جدول شمارهء 5 مىتوان مشاهده كرد .
بهطورىكه ديده مىشود در اين سال از تعداد 8125 نفر دانشآموز قريب يكسوم را دختران دانشآموز تشكيل مىدادند . رفتهرفته كار تأسيس مدارس در سطوح مختلف سرعت بيشترى گرفت . آمار جدول شمارهء 6 چنين سرعتى را در فاصلهء سالهاى 1315 تا 1321 نشان مىدهد .
كاهش تعداد دانشآموزان در سال تحصيلى 21 - 1320 نسبت به سال قبل آن به علت وقوع حادثهء شوم 3 شهريور 1320 و اشغال گيلان وسيلهء سربازان شوروى بود كه مشكلاتى با خود به همراه آورده بود .
روستاهاى گيلان و تعدادى از شهرها قادر به تحمل فشار و گرانى ناشى از جنگ نبودند و بدينسبب ادامهء تحصيل بسيارى از فرزندان اين خانوادهها به حال وقفه درآمد . خوشبختانه اين وضع دوام زيادى نداشت و كمكم روند تحصيل شكل گذشته خود را بازيافت . تعداد محصلين و امكانات آموزشى ارائهشده در جدول شمارهء 7 نشانگر ادامهء پيشرفت آموزش و پرورش گيلان در سالهاى بعد از جنگ جهانى دوم است .
در فاصلهء سالهاى 1327 تا 1332 در تعداد مدارس و نيز محصلين ، با توجه به افزايش افراد واجب التعليم و نياز مناطق مختلف به فضاى آموزش بيشتر ، تغييراتى حاصل گرديد .
بعد از كودتاى 28 مرداد 1332 و نفوذ سياسى و فرهنگى آمريكا در ايران آموزش و پرورش نيز مصون از تعرض نماند و با طرح و اجراى برنامههاى جديد در پهنهء فعاليت فرهنگ ، اين ركن اساسى استقلال مملكت به سوى اهداف سياسى سوق داده شد .
سازمان تعليمات سمعى و بصرى
در سال 1332 ادارهء اصل 4 در رشت تشكيل گرديد و شعبهاى بنام سمعى و بصرى داير نمود كه تعدادى فيلمهاى علمى و كشاورزى و بهداشتى را طبق درخواست ادارات در شهرستانها و دهات به معرض تماشا مىگذاشت . اما پس از انتقال اين بخش از اصل 4 به وزارت فرهنگ و ادارهء كل هنرهاى زيباى كشور ، سازمان سمعى و بصرى اداره كلّ هنرهاى زيبا تصميم گرفت شعبههائى در مراكز استانها داير نمايد تا فعاليتهاى سمعى و بصرى در شهرستانها دچار وقفه نگردد .
برنامههائى كه جهت تعليمات سمعى و بصرى تدوين يافته بود عبارت بودند از :
1 - تشكيل كلاسهاى سمعى و بصرى براى آموزگاران و راهنمائى و آشنا ساختن آنان به اصول جديد آموزش و پرورش .
2 - نمايش فيلم و فيلم استريپ در آموزشگاهها طبق درخواست قبلى آنها .
3 - بازديد مدارس از نظر تكميل وسايل سمعى و بصرى .
4 - ساختن بعضى از وسايل سمعى و بصرى و توزيع آنها در مدارس .
5 - تنظيم و تدوين آهنگهاى محلى و غيرمحلى براى نمايشها و تآترهاى مدارس .
6 - كمك به متصدّيان سمعى و بصرى ادارات عمران كشاورزى و بهداشت .
7 - مشاوره با دبيران دربارهء فيلمهائى كه جديدا وارد شده و در صورت امكان تصويب نمايش آنها در مدارس .
وسايل سمعى و بصرى معمولا به 2 دستهء سبك و سنگين تقسيم مىشدند :
وسايل سمعى و بصرى سبك شامل تصاوير ، پوسترها ، چارتها ، چرتكه رياضيات ، جعبهء احجام ، ديدآزما ، تابلوى جدولضرب و غيره هستند .
وسايل سمعى و بصرى سنگين عبارتند از : پروژكتور فيلمهاى 16 ميليمترى ، پروژكتور فيلم استريپ و اسلايد ، ضبط صوت و نظاير آنها .
فعاليتهاى پروژهء 45
از فروردينماه 1335 دوائر و ادارات اصل 4 به وزارتخانههاى مربوطهء دولت ايران منتقل شد و عمل الحاق رسما صورت گرفت . حسابى به نام عمليات مخصوص در هر وزارتخانه به وجود آمد تا كمكهاى فنّى و تربيتى گذشته را با كادر مطلع و كارمندان وارد خود و همچنين كمك مشاور خارجى فرهنگى ، زير نظر و مسئوليت رئيس يا مدير كلّ فرهنگ استان ادامه دهد .
هدف و منظور اساسى پروژهء 45 تربيت و تعليم معلّم و مربيان و ارتقاء دانش عمومى فرهنگيان بود . تشكيل كلاسهاى كارآموزى تابستانى ، دورههاى