فصل چهاردهم موسيقى گيلان
مقدمه
استان گيلان يكى از غنىترين گنجينههاى فرهنگ موسيقى را داراست .
اين گنجينهء غنى فرهنگ موسيقى ، بر خلاف بسيارى از مناطق ايران ، از وحدت سبك برخوردار نيست . به اين معنا كه نقاط مختلف گيلان چه از نظر تنوع آوازها و چه از لحاظ خصوصيات ملودى و ريتم از سبكهاى متفاوتى برخوردارند و اين تفاوت سبك بخصوص بين موسيقى مردم طوالش با موسيقى محلى مناطق ديلمان و اسپيلى و ساير نواحى گيلان ، به چشم مىخورد .
بهطور كلى مردم تالش 3 نوع آهنگ دارند : قديمدستان ، تالشدستان و تازهدستان . آهنگهاى گيلان بهويژه در سياهكل و ديلمان از طبيعت الهام گرفتهاند و غالبا به صورت بكر و دستنخورده باقى ماندهاند .
معروف است كه در سال 255 هجرى قمرى احمد بن توكل ، نديم خليفهء عباسى معتمد على الله كتابى تحت عنوان « الموسيقى العراقيه » نوشت كه بخشى از آن دربارهء موسيقى ديلمان بود :
« آوازخوانى مردم خراسان با زنج است كه داراى هفت سيم است و زخمهء آن مانند زخمهء چنگ است و آوازخوانى مردم رى و طبرستان و ديلمان با تنبورهاست . . . » ابو نصر فارابى نيز در كتاب « الموسيقى » ( 339 هجرى قمرى ) از تنبور گيلانى نام برده است : « تنبور خراسانى داراى دو سيم است و گونهاى ديگر تنبور جيلى ( تنبور گيلانى ) است . شيوهء كوك كردن تنبور گيلانى از شيوهء كوك خراسانيان جداست . »