مساحتى حدود 711 ، 14 كيلومترمربع داراى حدود 8000 كيلومتر راه است . « 160 »
البته توجه به كيفيت راههاى موجود تا حدى اين شاخص را به زير سؤال خواهد كشيد ، بهويژه اگر توجه داشته باشيم كه در سال 1371 حدود 3 / 78 درصد از راههاى استان گيلان اصولا از راههاى روستايى است و از سوى ديگر راههاى آسفالته استان تنها 9 / 15 درصد از كل راهها را تشكيل مىدهد و مابقى 8 / 5 درصد راههاى شنى موجود در استان است . « 161 » بدينترتيب مىتوان در نظر اول نتيجه گرفت كه استان گيلان داراى يكى از پيچيدهترين شبكهء راههاى روستايى است ، ليكن يك بار ديگر ، با توجه به وضعيت كيفى راههاى روستايى مشخص مىشود كه روستاهاى متعدد و پراكندهء استان از لحاظ برخوردارى از راههاى مناسب با تفاوت و نوسان چشمگيرى روبرو هستند .
بر اين اساس ، مطابق آمار سال 1371 تنها نزديك به 19 درصد از راههاى روستايى گيلان در طبقهء « راههاى روستايى درجهء 1 » ، جاى مىگيرند و در مقابل ، 6 / 32 درصد از راههاى روستايى استان را راههاى درجهء 3 تشكيل مىدهند كه علاوه بر آن ، 16 درصد از راههاى روستايى اصولا جزو راههاى صعب العبور طبقهبندى مىشوند . « 162 »
علاوه بر اين ، ميان قسمتهاى مختلف استان تفاوت درونمنطقهاى آشكارى از لحاظ طول و كيفيت راههاى روستايى ملاحظه مىشود ، بدين معنى كه شهرستان تالش داراى بيشترين طول راههاى روستايى در استان است ( 1329 كيلومتر ) و شهرستانهاى رودبار و لاهيجان به ترتيب با 7 / 876 و 9 / 854 كيلومتر پس از آن جاى مىگيرند . در مقابل ، شهرستانهاى انزلى و آستارا به ترتيب با 4 / 32 و 8 / 117 كيلومتر داراى كمترين طول راههاى روستايى هستند .
از سوى ديگر ، طول راههاى روستايى درجهء 1 در شهرستانهاى فوق به ترتيب 23 درصد در تالش ، 5 / 23 درصد در رودبار ، 9 / 11 درصد در لاهيجان ، 6 / 49 درصد در انزلى و 14 درصد در آستاراست « 163 » كه خود نشانگر تفاوتهاى كيفى از نظر دسترسيى به راههاى مناسب ارتباطى در سطح شهرستانهاى استان است . جدول شمارهء 15 طول راههاى استان را به تفكيك شهرستان نمايش مىدهد .
در سال 1371 تعداد 3454 پرواز توسط هواپيمايى جمهورى اسلامى از فرودگاه رشت به انجام رسيده كه طى آن بيش از 000 ، 49 مسافر به استان وارد و بيش از 000 ، 52 نفر مسافر از استان خارج شدهاند . ضمنا در همين پروازها 000 ، 293 تن بار وارد و بيش از 000 ، 212 تن بار از استان خارج شده است . « 164 » در همين سال تعداد 345 كشتى به بندر انزلى وارد شده كه 668 ، 054 ، 1 تن بار در اين بندر تخليه كردهاند و علاوه بر آن 395 ، 13 تن بارگيرى شده است . « 165 » با توجه به تحولات منطقهاى اخير و نيز روند توسعهء راه و تجارت در كشور ، مىتوان انتظار داشت گيلان بتواند در برقرارى ارتباطات بيشتر داخلى و نيز خارجى با كشورهاى نو استقلال شمالى و نيز گسترش حجم مبادلات فرهنگى و تجارى نقشى ارزنده بر عهده گيرد .
جدول شمارهء 15 - طول راههاى مورد نگهدارى هريك از راهداريهاى استان گيلان در سال 1371 .
مأخذ : آمارنامهء استان گيلان ، 1371 ، صفحهء 324 .
در اين مورد كشتيرانى جمهورى اسلامى ايران از اوائل سال 1371 اقدام به تأسيس شركت مستقل كشتيرانى درياى خزر نمود و چند كشتى بارى ساده و يك كشتى مسافرى به نام ميرزا كوچك خان را جهت حملونقل بار و مسافر به كشورهاى تازه استقلاليافته شمالى اختصاص داد . از آن پس تحركى در حملونقل دريائى شمال بهوجود آمد و تسهيلاتى كه با ايجاد اين خطوط دريائى ايجاد شد موجبات فعاليت بازرگانى را در جهت صدور كالا به كشورهاى آسياى ميانه و بالعكس فراهم ساخت .
كالاهائى كه از طريق درياى خزر و به وسيله كشتيهاى شركت كشتيرانى دريا مزبور به كشورهاى آسياى ميانه صادر مىشوند شامل پودر لباسشوئى ، مركبات ، كفش ، لباس ، كتاب ، مواد معدنى و برخى از كالاهاى صنعتى است .
كالاهائى كه از برخى كشورهاى مزبور وارد بنادر شمال ايران مىشود عبارتند از : آهنآلات ، كود شيميائى ، چوب ، مواد اوليه كارخانهها و سوخت .
اكنون كه طرح ايجاد منطقه حراستشده يا آزاد تجارى در بندر انزلى تعقيب مىگردد شركتهاى كشتيرانى بهويژه شركت كشتيرانى جمهورى اسلامى براى برقرارى ارتباط و حمل و تبادل كالا بين انزلى و بنادر حاشيه درياى خزر و اروپا فعاليت گستردهاى را شروع كردهاند تا اين ارتباط از دو طريق برقرار گردد :
1 - راه آبى درياى خزر - درياى سياه . اين راه آبى از بندر انزلى شروع مىشود و به بندر حاجىطرخان در ساحل شمال و شمالغربى درياى خزر رسيده از آنجا وارد ولگا مىگردد . پس از طى مسافتى در رود ولگا وارد كانال « ولگا - دن » شده به طرف درياى سياه و بندر « رستف » مىرود و از طريق
هامش
( 160 ، 161 ، 162 ، 163 ) . آمارنامهء استان گيلان ، 1371 ، صفحهء 322 .
( 164 ) . همان كتاب ، همان صفحه .
( 165 ) . همان كتاب ، صفحهء 400 .