منابع طبيعى مانند آب و خاك و حيات وحوش را مورد تهديد قرار نداده به موجوديت آنها خدشهاى وارد نسازد .
اين فن شامل ترتيباتى است كه به موجب آن تكليف هرقسمت از مرتع از نظر موعد ، روش ، مدت و ميزان بهرهبردارى و يا نوع و نحوه و دامنه و زمان عمليات اصلاحى و احيائى مشخص مىشود .
از نظر علمى ايجاد هرنوع پوشش نباتى با صرف هزينه و مداخله طولانى انسان امكانپذير است ولى در عمل فقط اقداماتى مورد توجه قرار مىگيرد كه با صرفه اقتصادى همراه بوده و احتمال موفقيت فنى زيادى داشته باشد .
اقدامات ضرورى براى اصلاح و احياء مراتع ييلاقى گيلان به شرح زير است :
الف - قرق و حفاظت ساده از مراتع شامل :
- كنترل ساده چراى فصلى .
- قرق كوتاهمدت ( 2 - 3 سال ) .
- قرق : طويل المدت .
ب - قرق كوتاه و يا طويل المدت توأم با بذرافشانى از انواع گياهان علوفهاى با انواع گياهان تثبيتكننده خاك .
ج - اصلاح مراتع از طريق انجام عمليات مكانيزه در خاك بدين قرار :
- به كار بردن سوسولز ( وسيلهاى است كه تيغههاى آن در خاك فرورفته و بدون اينكه سطح خاك را زيرورو كند خاك زيرين را خرد كرده قابليت نفوذ آب را در آن زياد مىنمايد ) به منظور بالا بردن قابليت نفوذ آبوهوا در خاك و همچنين اجراى قرق كوتاهمدت .
- تغييرات سطحى خاك با وسائل مكانيزه ( خراش زمين ) و در صورت امكان بذرپاشى دستى نباتات علوفهاى توأم با اجراى قرق كوتاهمدت .
- تغيير كامل پوشش نباتى موجود به وسيله شخم و بذركارى يا كشت نباتات علوفهاى . تبديل ديمزارهاى كمبازده به كشت علوفه ( انواع يونجه ) در مناطق حوزه تالش ، آستارا ، برهسر عمارلو و نقاط ييلاقى سياهكل ، املش و اشكورات رودسر .
د - كودپاشى مراتع فقير وسيله كودهاى فسفاته و ازته . معمولا كودهاى فسفاته در فصل پائيز و كودهاى ازته در اوائل بهار وسيله دامداران و به طريق دستى در سطح مراتع پاشيده مىشود تا با افزايش مواد غذائى در خاك امكان رشد و توسعه نباتات مرتعى در سطح مرتع فراهم گردد .
ه - 1 - انجام عمليات مميزى مراتع به منظور :
- شناسائى دامداران واقعى و ذيحق در مرتع .
- تعيين ظرفيت و ميزان توليد علوفه مرتع .
- تعيين تعداد دام مجاز و مدت تعليف در مرتع ( با مشخص نمودن تاريخ آغاز و پايان فصل چرا )
ه - 2 - تهيهء طرحهاى مرتعدارى شامل :
- برنامهريزى صحيح و دقيق به منظور بهرهبردارى از مراتع .
- اعمال سيستم چراى مناسب براى هر قسمت از مراتع بر حسب ظرفيت و وضعيت مرتع .
- انجام عمليات احياء و اصلاح مراتع به طرق مختلف ذكر شده در بندهاى الف - ب - ج - د و ديگر برنامههاى موردنياز .
ه - 3 - احداث آبشخوار در مراتع به منظور :
- تأمين آب بهداشتى براى دامها و نيز
- پراكنش صحيح آنها در سطح مراتع .
كارنامه اصلاح و احياء مراتع
اهمّ فعاليتهاى انجامشده در جهت اصلاح و احياء مراتع در استان گيلان در طول دهه گذشته به شرح زير مىباشد :
الف - اقدامات انجامشده تا سال 1368 :
- مميزى مراتع ييلاقى در سطح 190000 هكتار
- تهيه طرحهاى مرتعدارى در سطح 58500 هكتار ( تعداد 54 فقره )
- احداث آبشخوار در مراتع به تعداد 137 دستگاه
- تبديل ديمزارهاى كمبازده به كشت علوفه در سطح 5330 هكتار
- انجام عمليات كودپاشى در مراتع ييلاقى در سطح 6000 هكتار
ب - اقدامات انجامشده در سال 1369 :
- مميزى و تنسيق مراتع در سطح 34000 هكتار
- تهيه طرحهاى مرتعدارى در سطح 10000 هكتار ( 14 فقره )
- تبديل ديمزارهاى كمبازده و كشت علوفه در سطح 2700 هكتار
- كودپاشى در مراتع در سطح 5200 هكتار
- احداث آبشخوار به تعداد 7 دستگاه
در پايان نكتهاى را قابل ذكر مىداند و آن عدم تناسب بين فعاليتهاى اصلاح و احياء مراتع در گيلان از يك طرف و افزايش جمعيت دامدار و تعداد دام و روند تخريب و سير قهقرائى مراتع در استان از طرف ديگر است كه هيچگونه هماهنگى با يكديگر ندارند . بنابراين لازم است با مشكلات دامدارى و انهدام مراتع بهطور جدى و با برنامهريزى دقيق و حسابشده برخورد شود و الّا در آينده نزديك عواقب ناگوارى را از جهت انهدام منابع طبيعى و به دنبال آن انهدام كشاورزى منطقه و جامعه را پيش رو خواهيم داشت .
براى مقابله با تخريب مراتع و عواقب ناگوارى كه چراهاى مفرط و بىرويه بهبار مىآورند از سوى مسئولان مىبايد اقداماتى انجام گيرد كه اهمّ آنها عبارت است از :
1 - تصويب و اجراى قوانين لازم براى حفاظت و حمايت از مراتع ( در برابر تخريب و تصرف غير دامى و نيز چراى خارج از ظرفيت مراتع ) .
2 - ايجاد اشتغال و افزايش درآمد روستائيان و جنگلنشينان از طريق تأسيس شركتهاى تعاونى مربوط به صنايع روستائى و غيره .
3 - مطالعه و بررسى دقيق كارشناسى براى تغيير تدريجى روشهاى دامدارى از حالت فعلى به روشهاى جديد ( تبديل دامدارى سنتى به دامدارى صنعتى و بسته ) زيرا با افزايش جمعيت و پيشرفت و توسعه دامدارى در جهات گوناگون روشهاى سنتى از نظر اقتصادى و اجتماعى به صرفه و صلاح نمىباشد .
4 - توسعه بخش مرتع در سازمان جنگلها و مراتع كشور با بكارگيرى تعداد لازم و كافى كارشناس و تكنسين براى ارائه كمكهاى فنى و كارشناسى و نيز استخدام مأموران به تعداد كافى براى حفاظت از مراتع در مقابل