فصل هفتم مراتع گيلان
مقدمه
بر طبق نظر برخى از محققان از ده هزار سال قبل و شايد هزاران سال پيشتر در ايران براى چراى دام از مراتع استفاده مىشده است . جنگل اولين چراگاهى بوده است كه بشر در آن به دامپرورى پرداخته و بدينسبب از دوران گذشته بين جنگل و مرتع ارتباط و وابستگى نزديك برقرار بوده است . گفته مىشود انسان ماقبل تاريخ پس از بوجود آوردن نخستين گله بز اقدام به استفاده از مراتع و جنگلهاى محل زندگى خود نمود و براى تأمين خوراك گله به قطع سرشاخهها و شاخههاى درختان مبادرت ورزيد . از آن زمان زراعت و دامدارى دو عامل اساسى براى تخريب و ويرانى جنگلها و مراتع شناخته شد اما در برابر وسعت جنگلها و مراتع در جهان و حتى در ايران قطع درختان جنگل و تبديل اراضى جنگلى به زمينهاى زراعتى چندان مهم به نظر نمىرسيد و تا قرن اخير نيز موجبات نگرانى را فراهم نمىساخت ؛ با افزايش جمعيت ، گسترش روستاها و شهرها و توسعه دامدارى و تكثير دامها ، تخريب منابع طبيعى نيز در سطح جهان شدت پيدا كرد بهطورىكه سطح قابلتوجّهى از اراضى جنگلى به زمينهاى زراعتى تبديل شد و گونههاى پست جايگزين درختان و گياهان مرغوب و مغذّى گرديد .
مراتع و چمنزارهاى وسيع كنونى جهان روزگارى جنگلهاى بكرى بودهاند كه بر اثر دستاندازى بشر و افراط در چراى دام و جهل و بىخبرى دامداران و چوپانان به بوتهزار و مرتع تبديل شدهاند . گاه نيز آثار سوء اين اعمال ، تغييرات فاحشى در محيط زيست ايجاد كرده است بدين توضيح كه موجبات فرسايش و شستن خاك را فراهم كرده و دامنههاى خشك سنگلاخى و بىآب و علف بر جاى نهاده است .