پارساست .
آغاز : حمد بىغايت آن فاطر حكيمى را كه آثار انوار صبح وجود را از قعر چاه ظلمتآباد عدم برآورد . ( برابر نسخهء مير سيد على همدانى ) .
تركيه ، كتابخانهها 281 - 282 آغاز از اينجاست ؛ فرهنگستان ، نامگو 1 / 340 ؛ فرهنگستان ، نامگو ، فارسى 267 .
* شرح فصوص الحكم . متن همان ( - بالا ) . گزارش از شيخ محب الله الهآبادى
( د 1058 ق / 1648 م ) . ( - تسوية بين الافادة و القبول ) . به نام شاهجهان ( 1037 - 1067 ق / 1628 - 1658 م ) ، در 9 شوال 1041 ق / 1632 م به انجام رسانده است . وى گزارش ديگرى به زبان عربى بر اين متن دارد ( پاكستان و هند 4 / 227 ) .
آغاز : الحمد لله الولى ، و الصلاة على النبى الامى . . . اما بعد ، چنين گويد مؤلف اين كتاب محب الله . آغاز گزارش . كلمه . كلمه متعلق به محذوف است ، و هر الف . . . . اى وجود تو اصل هر موجود - هستى و بودهاى و خواهى بود .
مشترك 3 / 1742 ( 7 نسخه ) ؛ نسخهها 2 / 1241 « شرح فصوص الحكم » كه در آنجا نادرست از محب الله بهادرى ( د 1119 ق / 1707 م ) دانسته شده است ( 2 نسخه ) ؛ علماى هند 175 ؛ رود كوثر 441 ؛ پاكستان و هند 4 / 227 - 229 نام چند كارش از آن ميان همين ؛ پاكستان مين 2 / 341 .
سنا 2 / 5 .
آصفيه 3 / 189 ؛ افغانستان ، بركويل 105 ؛ افغانستان ، موزه 252 ؛ عبد الرحيم 1 / 177 ؛ كتابخانهها ، تسبيحى 1 / 75 ؛ نوشاهى ، موزه 245 ( 3 نسخه ) ؛ هندوستان مين 96 .
* جنون المجانين :
شرح فصوص الحكم . متن همان ( - بالا ) . گزارش از نصر الله نصرتى ، در 1109 ق / 7 - 1898 - بخش منظومهها .
* شرح فصوص الحكم . متن همان . ( - بالا ) . گزارش از شمس الدين محمد نوربخشى لاهيجانى .
آغاز : الحمد لله منزل الحكم على قلوب .
استانبول ، دانشگاه 347 از سدهء 10 ق .
* حل الفصوص :
شرح فصوص الحكم . متن همان ( - بالا ) . گزارش از مير سيد على همدانى .
( د 786 ق / 1384 م ) . ( - عقليه و جز آن ) . به نوشتهء دكتر رياض ، كه اين رساله را در « معارف اسلامى » تهران به چاپ رسانده : از « خلاصة المعارف » ( هف . بخش سير ) به دست مىآيد كه اين كتاب را همدانى به نور الدين جعفر بدخشانى آموخته بود ، و سپس بدخشانى آن را در مدرسه و خانقاه عاليهء ختلان به ديگران درس مىداده است ، و همو مىافزايد : اين گزارش همهء « فصوص » نيست ، بلكه عمده مطالب آن را در اين مختصر گنجانيده است . و خود همدانى مىگويد : « كلمهاى چند كه خلاصهء آن مطولات است بر سبيل ايجاز تحرير افتاد » . رياض مىنويسد : مطالبى كه همدانى در اين گزيده آورده است ، در برگيرندهء اين مسايل است : 1 - عوالم پنجگانه ، 2 - خلق موجودات 3 - ذات و صفات بارى ، 4 - انسان كامل .
آغاز : حمد بىحد و غايت آن فاطر حكيم را كه آثار انوار صبح وجود در قعر چاه ظلمتآباد عدم ( اين سرآغاز برابر كار پارساست ؟ ) . يك