( 1212 - 1250 ق / 1797 - 1834 م ) .
آغاز : الحمد لله الذى كشف عن جماله حجاب الجلال و خلص المخلصين .
نسخهها 2 / 1221 ( 3 نسخه ) ؛ ذريعه 9 / 923 « ديوان كوثر همدانى » ؛ طبقات 13 / 549 ؛ طريق الحقايق 3 / 554 ؛ مشار ، مؤلفين 3 / 139 ؛ مجلهء يادگار س 3 ش 10 ص 215 .
آستان قدس 7 / 638 ؛ سپهسالار 5 / 158 ؛ ملى ، تهران 1 / 333 .
* شرح بيتى از شاه داعى .
از محمد دهدار ( د 1016 ق / 1607 م ) ( - الف انسانيت ) . گزارش بيتى از شاه داعى شيرازى ، نظام الدين محمود ( د 865 - 870 ق ) يا پس از آن . بيت :
خلق به معلوم خرد ملحق است - * آنچه به حس يافتهاى آن حق است .
آغاز : معنى بيت شاه داعى الله كه در « لباب » ( باب ؟ ) مشاهده فرموده :
خلق به معلوم خرد . . .
زيد را ملاحظه كن و بدن او را از عوارض حسى پاك ساز .
نسخهها 2 / 1221 ؛ ذريعه 9 / 314 « ديوان داعى » .
مجلس 13 / 282 ش 6 / 4848 .
* شرح بيت شاه محمد .
ن . گزارش بيت شاه محمد ، كه دانسته نيست كه كيست ؟
كفاك لم تخلقنا للندى - * و لم يك بخلهما بدعة .
آغاز : من افادات استادنا شاه محمد . . . كفاك لم تخلقنا . . . العلم عند الله و عند اهله . مقصود از اين كلام آنكه شاعر مذمت مخاطب خود مىنمايد به سبب بخل .
نسخهها 2 / 1221 ؛ ذريعه 9 / 497 « ديوان شاه دارابجردى » ، همانجا 9 / 669 « ديوان عارف شيرازى » .
مجلس 10 / 201 .
* شرح بيتى از عطار . از احمد خلخالى .
گزارش بيت ،
سايهنشين بوده عقل روى به خلوت نهاد - * سايه برانداخت عشق تا به سلامت كشيد .
آغاز :
سايهنشين بوده . . .
سايه به معنى لفظ ظل است ، در لغت ، و مراد از ظل در اصطلاح اهل معرفت تابعيت است در وجود .
نسخهها 2 / 1221 .
مجلس ش 1 / 5882 .
* شرح بيتى از عطار . ن . گزارش بيت : همرهان رفتند و ما مانديم و دزدان در كمين - خانهء ملاح در چين است و كشتى در فرنگ .
آغاز : رسالهء تنبيهيه شيخنا عطار مالك ممالك اسرار عليه . . .
همرهان رفتند و ما مانديم . . .
يعنى سالكان راه از انبيا و اوليا كه همراهان كنايه از ايشان است .
نسخهها 2 / 1222 .
مجلس ش 5 / 5077
استانبول ، دانشگاه 459 ،
* شرح بيتى از غزالى -
جذبيه .
* شرح بيتى از گلشنراز . -
شرح گلشن راز .
* شرح بيتى از مثنوى - شرح مثنوى .
* شرح بيتى از مثنوى . ن - نىنامه .
* شرح بيتى از مولوى . از محمد سبحانى هندى .
گزارش بيت مولوى بلخى :
علم حق در علم صوفى گم شود - * اين سخن كى باور مردم شود .