« بيزاريه » . ( هف )
اته 372 ش 714 « رساله در شرح . . . » .
* شرح بيتى از ابو سعيد .
بيت از خواجه ابو سعيد ابو الخير . گزارش از شاه نعمت الله ولى كرمانى ( د 834 ق / 1431 م ) . گزارشى به نثر بىنظم ، و جز « مشكل حل » مير سيد على همدانى است .
آغاز : قال الشيخ المحقق . . . ابو سعيد ابى الخير . بيت :
اى مشكل حل و حل مشكل . . .
بدان وفقك الله تعالى كه معنى اين مشكل حل و حل مشكل آن است .
نسخهها 2 / 1217 ( 2 نسخه ) ؛ اعلام 3 / 2534 ؛ طبقات 9 / 147 ؛ صفا 4 / 75 ؛ مشار ، مؤلفين 6 / 630 .
ملك ش 17 / 4262 و 5 / 4184 .
ايوانف 2 / 1239 .
* شرح بيتى از حافظ -
شرح ديوان حافظ .
* شرح بيتى از دهلوى . متن بيتى در لغز . از امير خسرو دهلوى .
گزارش از غلام على تتوى ( شايد قانع د 1203 ق / 1788 م ) ، در 26 ج 2 / 1199 1785 م . در آن از عالم صغير و عالم كبير و همگونى انسان با آن سخن گفته .
آغاز :
به نام آنكه ذات جمله اشيا - * بود چون اسم ذات او معما .
حمد لله تعالى و مسلما على حبيبه محمد . . . اما بعد ، مىگويد . . . غلام على تتوى . . . كه لغز زبدة الشعرا . . . امير خسرو .
مشترك 3 / 1587 ( 1 نسخه ) ؛ پيشگفتار چاپ « مقالات الشعرا » قانع تتوى ( ص : هشت - بيست و دو ) از 43 كار او نام برده شده كه اين در ميان آنها نيست .
* شرح بيتى از دهلوى . شمس الدين محمد ، اسيرى لاهيجانى فرزند يحيى نوربخشى ،
( پيرامون 840 - 912 ق / 37 - 1436 - 1506 م ) ، خليفهء سيد محمد نوربخش ( 795 - 869 ق / 1393 - 1465 م ) ( - مفاتيح الاعجاز ) . گزارش بيت امير خسرو :
ز درياى شهادت چون نهنگ لا برارد سر - * تيمم فرض گردد نوح را در وقت طوفانش
و اين جز « شرح رباعى » دهلوى اوست .
آغاز 1 : حمد و سپاس بىحد بر حضرت احد صمد ، و درود و ثناى بىعد . آغاز 2 : . . . اما بعد ، بدان ايدك الله . . . كه معنى اين بيت .
نسخهها 2 / 1219 ( 6 نسخه ) ؛ ذريعه 9 / 76 « ديوان اسيرى لاهيجى » ، همانجا 13 / 130 « شرح بيت الشهاده » ؛ رياض العارفين 63 ؛ آثار العجم 462 ؛ مشار ، مؤلفين 5 / 884 اسيرى و « مفاتيح الاعجاز » او ؛ ريحانه 1 / 73 ؛ هدية العارفين 2 / 214 .
آستان قدس 7 / 65 ؛ اشكورى 12 / 89 ؛ دانشگاه 6 / 2250 ، همانجا 14 / 3595 ؛ سپهسالار 5 / 157 ؛ مجلس 9 / 262 ، 427 ؛ ملك 8 / 453 .
استانبول ، دانشگاه 478 آغاز : برابر 2 ؛ قاهره ، دار الكتب 1 / 242 ، 316 .
* شرح بيتى از دهلوى . از عبد الرحمان جامى
( د 898 ق / 1492 م ) . گزارش همان بيت امير خسرو :
ز درياى شهادت چون نهنگ
( - بالا ) كه به اشارت بزرگى نگاشته است .
آغاز : يا من لا رب غيره ، و لا إله سواه ، . . .
وفقنا فى . . .
دل عشق ترا مزيد باد همه عمر . . .
اما بعد ، اين چند كلمهاى است كه بر حسب اشارت .