مجموعى مىگويند . مثل « أكرم مجموع العلماء » .
عام بدلى : عامى كه در آن مفهوم عموم وجود دارد و شموليت آن نسبت به افراد يكسان است و با اتيان يكى ، اتيان افراد ديگر لازم نيست ، عام بدلى است . مثل « أكرم أىّ عالمٍ شئت » .
شايان ذكر است كه هر كدام از اقسام عام ، الفاظ مخصوص به خود را دارند .
مقدّمات حكمت نيز يك سرى مقدّمات عقلى است ، كه در كلام مولاى حكيم جارى مىگردد و وجود اطلاق از طريق آن ثابت مىشود . در اين مورد ، مرحوم آخوند رحمه الله قائل به سه مقدّمه هستند كه حضرت امام تنها مقدّمهء اوّل ( بودن مولا در مقام بيان تمام مراد ) را پذيرفته و بقيه را مردود مىدانند .
گذشته از اينها حضرت امام در نفى فرمايش مرحوم آخوند مبنى بر تعليق عموم بر مقدّمات حكمت ، جريان اين مقدّمات را با لحاظ دو رتبه بعد از افادهء عموم مىداند و با توجّه به اين كه عام با دلالت لفظى نظر به افراد و كثرت دارد ، محتاج جريان مقدّمات نيست و از اين رو ، به هيچ عنوان عام قابليت تعليق بر مقدّمات را ندارد ولى بعد از دلالت آن بر استيعاب ، جريان مقدّمات حكمت را بر جزئيات خارجىِ اشيا ، به گونهاى كه افادهء آن نسبت به حالات افراد باشد ممكن دانسته و با مثالى به شرح و تفصيل مورد بحث مىپردازند . ايشان تقييد در جزيى خارجى را از حالات دانسته و آن را قيد بر نمىشمارند .
يكم : تفاوت مطلق و عام ، از ديدگاه مرحوم آخوند و امام خمينى
مرحوم آخوند در بيان تعريف عام و مطلق ، صرفاً اين تعاريف را لفظى و شرح الاسمى معرّفى مىكند و لزومى براى رعايت جامعيت و مانعيت در آن نمىبيند . « 1 » از سوى ديگر ، حضرت امام بر اين اعتقادند كه صرف وقت در بيان تعاريف عام و مطلق
هامش
( 1 ) . كفاية الأصول ، ج 1 ، ص 252 .