به او هشدار مىدهد كه مصحّح تازه كار و ناوارد است .
23 . چنان كه ديديم ، مصحّح محترم ، تنها در صدد بوده آن چه در نسخههاى مورد استفادهاش بوده ، منعكس كند و اساساً توجّهى نداشته كه كلام ، صحيح است يا نه ، و خلاصه ، إعمال نظر نكرده است . بله ، نگارنده ، تنها يك مورد ديد ، كه ايشان ، اعمال نظر كردهاند : در عبارت « . . . كذلك المتصوَّر و الموجود الذهنى ، فتارةً يكون موجوداً فيه فى نفسه . . . » ( ص 65 ، سطر آخر ) كه هيچ اشكالى وجود ندارد و هيچ شبههاى نيست ، ايشان در حاشيه نوشتهاند : ظاهراً به جاى « واو » بايد « فى » باشد و عبارت چنين شود : « . . كذلك المتصوّر فى الموجود الذهنى . . . » ! كه البته به خوبى روشن است اين تصحيح ، نادرست است و نادرستيش ، نيازى به توضيح ندارد .
24 . نكتهء ديگر اين كه ، مآخذ مطالبى كه مؤلّف از شيخ انصارى و ميرزاى قمى و صاحب فصول « رحمة اللَّه عليهم » و ديگران نقل كردهاند - با اين كه بسيار زياد هم نيست - مشخص نشده ، از جمله در اين صفحات : 74 ، 70 ، 63 ، 57 ، 58 ، 135 ، 114 ، 25 ، 132 ، 88 ، 90 ، 96 ، 66 ، 142 و 133 ؛ و صرفاً به استخراج مصادر روايات ( كه انگشت شمار است ) و مشخّص كردن موضع آيات اكتفا كردهاند . بله ، در سراسر كتاب ، تنها در سه جا ، در صفحات 45 ، 64 و 35 ، مأخذ اين گونه مطالب نقل شده است .
حتى يك جا خود مؤلّف ، در حاشيه نوشتهاند : « و تحقيق ذلك فى الهيّات الشفا لابن سينا » ( ص 75 ) ، و در جاى ديگر نيز در حاشيه گفتهاند : « و المتوهّم هو المحقّق القمّى فى الأسئلة و الأجوبة » ( 48 ) ، ولى مصحّح به خود زحمت نداده شمارهء جلد و صفحات « شفا » و « اسئلة وأجوبة » جامع الشتات را بيابد و ذكر كند .
25 . چنان كه گذشت ، علاوه بر نسخهء « أقدم » ، مصحّح ، كتاب را با استفاده از دو نسخهء خطى نيز ، تصحيح كردهاند . در نسخهء « ع » مطالبى كمتر از دو صفحه مربوط به « علم اجمالى بين اطراف شبهه غير محصورة » ، افزون بر دو نسخهء ديگر وجود داشته ، كه مصحّح ، آن قسمت را به آخر كتاب ملحق كردهاند و در مقدّمه ( صفحه 8 ) با اشاره به
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 274
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٢٧٤