شود . « 1 » بنا بر اين ، ضبط كلماتى مانند ، « اتحاد » ، « اختلاف » ، « انسباق » و « انصراف » به شكل زير ( كه فراوان دراين كتاب به كار رفته ) غلط است : إتحاد ، إختلاف ، إنسباق و إنصراف .
در قرآنهاى چاپ حجاز و نهج البلاغه صبحى صالح و بسيارى از كتابهايى كه محقّقان عرب تحقيق كردهاند ، مثل شرح شافيهء رضى اين قاعده ، دقيقاً رعايت شده است ؛ ولى مسئله ، بر مصحّح محترم مشتبه شده و اكثر موارد ، حكم همزهء قطع را بر همزهء وصل جارى كردهاند ( براى نمونه هر صفحهاى را مىتوانيد ببينيد ) . البته صرف عدم كاربرد علامت « ء » را در مورد همزهء قطع نمىتوان ايراد گرفت ؛ بلكه كاربرد آن با همزهء وصل ، محلّ اشكال است .
ج . نوشتن و ضبط كلمات و مصادرى مانند « ملاقاة » و « منافاة » به صورت « ملاقات » و « منافات » ، در كتابى عربى مانند كتاب مورد بحث ، صحيح نيست . « 2 »
د . همچنين ضبط كلماتى مانند « سائر » ، « جائز » و « شائع » ، به صورت « ساير » ، « جايز » و « شايع » در كتابى عربى ، صحيح نيست .
البته اشتباهاتى از اين قبيل ، در قبال آن اشتباهات وحشتناك و عجيب ، اصولًا قابل ذكر نيست و مراد ، صرفاً اشاره به عدم رعايت نكات ريز و درشت تصحيح ، در اين كتاب است . و پيداست كه اگر يك اديب لبنانى يا مصرى ، اين چنين اغلاطى را در كتاب مشاهده كند ، « 3 » ديگر اعتمادى به اين تصحيح نخواهد داشت ، و همين سكندرى
هامش
( 1 ) . قواعد الإملاء ، ص 9 و 10 .
( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 62 - 65 .
( 3 ) . البته بعضاً ديده شده است كه برخى ، از راه عناد ، همين تسامحات و اشتباهات احياناً چاپى را ، دستاويزخود قرار داده و به مؤلّف يا مصحّح كتابى تاختهاند كه اينگونه افراد و نقد و انتقادها ، از دايرهء بحث ما خارج است . يك نمونهء آن موردى است كه علّامه امينى ، در الغدير ( بيروت : دار الكتاب العربى ، چاپ سوم ، 1387 ق ) ، ج 3 ، ص 336 و 337 ، نقل كرده است ، مبنى بر اين كه : « احمد زكى ، دانشمند معروف مصرى بر كتاب اصل الشيعة و اصولها نوشتهء مرحوم شيخ محمّد حسين كاشف الغطاء ، ايراد گرفته است كه « كلّ ما » ( كه دو كلمهء مستقل است ) را به صورت متّصل يعنى « كلّما » نوشته است ! » در صورتى كه تنها هنگامى بايد متصل نوشتهء شود كه « كلّما » ظرفيه و يك كلمه باشد ، نه موارد ديگر . ر . ك : شرح شافيه ، ابن حاجب ، ج 3 ، ص 325 ؛ اتمام الدراية ، جلال الدين سيوطى ، چاپ شده در حاشية مفتاح العلوم ، ص 128 .