تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 188

مساهمون:

ص١٨٨
مىگفت ولى درس اصول وى معروف‌تر بود و خيلى رونق داشت ) مرحوم آقازادهء بزرگ بود ، يعنى ميرزا محمّد كفايى . البتّه در اوايل به عنوان « كفايى » معروف نبود . هنوز سجل نبود . لذا مرحوم آخوند را آقا مىگفتند و ايشان را آقازادهء بزرگ و اين كه وى را « آقازادهء بزرگ » مىگفتند به اين خاطر بود كه بعدها كه حاج ميرزا احمد ، پس از فوت آقازادهء بزرگ ، رياست حوزهء علميهء مشهد را به عهده گرفتند ، براى تمايز مىگفتند آقازادهء بزرگ . مرحوم آقازادهء بزرگ ، در تدريس و تسلّط بر درس واقعاً فردى واجد صلاحيت بوده و نقل مىكنند در سياست هم به گونه‌اى بوده كه در زمان مرحوم آخوند تقريباً حوزهء علميه را او مىگردانده و در قضايايى كه در عراق رخ داد و عراق مستقل شد و نزاع انگليسىها و در مشروطيّت ، ايشان دخيل بوده است . سومين نفر كه استاد فلسفه بوده ، آقا بزرگ حكيم است كه چون جدّ ايشان در مشهد به شهادت رسيد ، به ايشان آقا بزرگ شهيدى مىگويند . اين سه نفر ، محور عمدهء درس‌هاى حوزه مشهد بودند . اساتيد ديگر هم زياد بودند ، مثل مرحوم بُرسى و مرحوم حاجى فاضل . ولى اين سه در فقه ، اصول و حكمت از كسانى بودند كه در ايران شهرت داشتند . امّا مرحوم حاج ميرزا احمد ، برادر آقازادهء بزرگ ، پس از اين كه در واقعهء مسجد گوهرشاد اختناقى پيش آمد و مرحوم آية اللَّه قمى به عراق رفت و مرحوم آقازادهء بزرگ را تبعيد كردند به رى ، و در آن جا به قولى ايشان را مسموم كردند و به قولى سكته كردند و مرحوم شهيدى هم كه فوت كردند ، خلاصه پس از رفتن اين سه نفر شاخص حوزه ، مرحوم حاج ميرزا احمد كفايى ( آقازاده ) زعيم حوزهء مشهد شدند . نقل مىكنند كه ايشان در زمان پدرش ( مرحوم آخوند ) ، به زهد و ورع مشهور بوده و در سياست دخالت نمىكرده‌اند ولى از نظر علمى و رفتن به درس آخوند ، طلبهء فاضل و با كفايتى به شمار مىآمدند . البتّه ايشان در دامن مرحوم آخوند تربيت شده