فياض على الاطلاق مورد قبول و پذيرش قرار خواهد گرفت .
خلاصه از جمله نعمتهاى مقام كبريائى كه تعالى و سير و سلوك بىنهايت بشر بر آن استوار است نيروى فعل و مسألت ذاتى و نهفتهء وجودى او است پروردگار نيز وعده فرموده آن را بپذيرد و محور و غرض از نظام خلقت معرفى نموده است .
و مفاد آيه بيان صفت توحيد افعالى كبريائى است از جمله هر چه را بشر مسألت مىنمايد از نظر اين كه درونى و وجودى و سير ذاتى است ساحت كبريائى بر حسب صفت ربوبيت آن را مىپذيرد و بدان سو كه متوجه است او را رهبرى خواهد نمود و نيز تغيير در اثر نقص وجودى و عجز ذاتى كه دارد پيوسته براى رفع نقص خود به حركت و تكاپو بر مىآيد و نيروى درونى مدركه و خارجى خود را به كار مىبرد و بدين وسيله از فياض على الاطلاق كسب فيض و نيرو مىنمايد تا بتواند به مقصد خود نائل گردد و بكمال كه هدف او بوده برسد .
ساحت ربوبى نيز بر حسب مقام تربيت و سوق بشر بسوى كمال خواسته او را برآورد و او را بر حسب مسألت به همان مقصد كه متوجه است او را خواهد رسانيد و بر حسب صفت ربوبيت تأثير و فاعليت ساحت كبريائى تام و فوق تمام است و فعل آفريدگار عبارت از كن ايجاد و فعليت محض است و مفاد كن ايجادى بوده باش كه نه بلفظ خواسته موجود مىشود بلكه كن تمثلى است از نفوذ اراده قاهره كه حقيقت آن تحقق خواسته در خارج است و نظر به اين كه بشر لطيفه عوالم خلقت است بدين طريق يعنى بر حسب مسألت ذاتى و وجودى او را بسوى كمال كه خود برگزيده سوق ميدهد و مسطوره ابديت و كمالات ربوبى خواهد بود .
در باره چگونگى نيروى اراده و اختيار بشر در افعال و حركات خود و رابطه آن با اراده قاهره بايد چند امر را يادآورى نمود .
اراده و نيروى اختيار و افعال بشر از موجودات زمانى بر اساس تدريج است هر لحظه مخالف با گذشته است از نظر تفرقه و تجدد وجودى كه در آنها فرمانروا است
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٩٠