فرمايد كه تحقق پذيرد ولى در اثر اراده و قهر بشر پديد نيايد در اثر اينكه ساحت ربوبى بشر را در افعال و حركات خودش قدرت بطور اطلاق داده و از خود نيز سلب قدرت از خود نموده است و اين امر محال و خلف فرض است زيرا بشر كه موجود عاريتى و ربط محض بساحت ربوبى است چگونه تصور ميرود كه به او قدرت بطور اطلاق واگذار شود كه بدون ارتباط با مقام ربوبى هر عمل و فعلى را انجام دهد بتواند بر حسب وجود بشر ربط و عاريت باشد ولى بر حسب حركت و فعل قادر مطلق باشد .
قال
: فسئلا عليهما السلام هل بين الجبر و القدر منزلة ثالثة قالا نعم :
راوى گويد از دو امام عليهما السلام سؤال شد آيا ميان جبر و قدر يعنى قدرت بطور اطلاق كه از آن نيز تعبير بتفويض شده مگر منزلت و فرض ديگر سومى است سواى جبر و يا قدر .
امام پاسخ فرمود بلى قسم سوم است كه چون بر اساس صحيح و برهان و وجدان است همه جهات محفوظ خواهد بود يعنى در اثر اعتقاد به آن منزلت صفات مقام ربوبى محفوظ خواهد بود بدون اينكه خدشه و يا انديشه باطل در باره صفات قدس و يا لوازم آن و يا در باره توحيد خالص فعل و اثر كبريائى خللى رخ دهد و همچنين بشر كه موجود ربط و عاريت و در تمام شئون وجودى خود نيز چنين است در افعال و حركات و سير و سلوك كه لازم ذاتى بشر و حركت جوهرى و سير وجودى او معرفى مىشود خللى رخ نخواهد داد و در عين حال كه فاعل ربط محض است با نيروى اختيار ترجيح هر يك از فعل و ترك را بر اساس اقتضاء ذاتى و خواست روانى خود مىدهد و به اختيار اقدام به آن مينمايد و يا به اختيار از آن امتناع مىورزد .
با توجه باينكه بر حسب آيه «
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
» و نيز همه حركات وجودى او نيز از پرتو مشيت قاهره است و هرگز ساحت ربوبى در باره فردى از بشر جز آنچه را كه خود او بر حسب شأن وجودى و اقتضاء ذاتى از مقام ربوبى مسألت مينمايد هرگز ساحت ربوبى بر فردى تحميل نخواهد فرمود جز آنچه را كه با تمام وجود مسألت