خود را در اين كار نكبت بار قمار بازى مشخص نموده و بدان راضى و خوشنود است و همه وقت اين عمل و كسب را تأييد مىنمايد و آن را ابرام مىنمايد و هر روز آن را صحه ميگذارد در صورتى كه هر روز ميتواند از آن امتناع نمايد و ترك كند از اين مقدمات نتيجه گرفته مىشود كه فعل اختيارى بشر عبارت از سير و سلوك و حركات ارادى بسوى مقصدى است كه آن را پسنديده و مناسب خود دانسته بالاخره در اثر فعل اختيارى و مداومت به آن فعل مقصد و مرام و بالاخره ذات و سيرت خود را در اثر ملازمت به همان فعل اختيارى تعيين نموده نتيجه آنست كه ذات و حقيقت و سيرت هر فردى از بشر عبارت از مقصدى است كه هر لحظه در نظر ميگيرد به منظور رسيدن به آن مقصد بتكاپو و حركت در مىآيد تا اينكه سيرت و ذات و ذاتيات خود را كسب نمايد و بدان نائل گردد .
از اين مقدمات نتيجه گرفته مىشود كه بدست آوردن مقصد و هدف و سيرت و حقيقت و ذات هر فردى عبارت از محصول افعال اختيارى خود او است يعنى فطرت خدا داده و نيروى طبيعى و ارادى و جوارحى خود را صرف بدست آوردن آن مقصد نموده بالاخره مقصد حقيقت و ذات همان شخص فاعل مختار است يعنى خود به اختيار ذات و نهفته خود را تحصيل نموده است .
نظر باينكه ساحت كبريائى در ازل الآزال همين صحنه عمليات هر فردى از بشر را با شهود علمى بسيط و بوحدت حقيقى آن را مشاهده فرموده و هر چه را كه در عالم اختيار هر فردى سيرت و ذات خود را از طريق افعال اختيارى انتخاب نموده ساحت كبريائى همان را بطور حتم براى همان فاعل مختار مقرر خواهد فرمود .
يعنى از ازل ساحت كبريائى به عين شهود ازلى كبريائى صحنه لحظات زندگى هر فردى را مشاهده فرموده و هر چه را كه هر فردى براى خود خواسته و سيرت و ذات برگزيده از طريق افعال اختيارى همان مقصد و ذات و حقيقت را ساحت كبريائى براى همان شخص فاعل مختار مقرر فرموده و بر طبق انتخاب خود فاعل مختار
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 465
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٤٦٥