و قصور و تركيب و كثرت و تغير و امكان خواهد بود .
خلاصه ساحت كبريائى حقيقت محض و بحت وجود است و اشياء موجوداتى هستند كه توأم با كثرت و قصور و تركيب و ماهيتاند ساحت قدس ربوبى حقيقت وجود است و اشياء آثار و افعال او است و موجودات و مخلوقات هر يك محدود بحدود ماهيات است و معرض عدم و قصور و كليت و جزئيت قرار ميگيرند و نيز از آنها صفاتى سلب مىشود مثل اينكه از جسم سلب مىشود كه انسان و فلك و عقل و خرد نيست و نيز از انسان سلب مىشود كه فلك و مجرد و فرشته نيست ولى ساحت ربوبى كل الوجود و كله الوجود المحض و اشياء رشحات و مظاهر صفاتى و آثار و افعال اويند .
همچنانكه گفته شده شىء بحقيقة الشيئية و مجرد از نواقص و قصورات و كثرات و تركيب و تغير و امكان مىباشد و اشياء و ما سواء توأم با نواقص و تركيب و كثرت و امكان خواهد بود مثلا جسم مركب از صورت و ماده و نيز صورت متعلق بماده است و ماده نيز توأم با صورت و عرض نيز قائم بموضوع است و مدركات حس وهم و خيال افراد ذهنى و خارجى خواهد داشت و هر چه در قوه تعقل درآيد قابل اشتراك است و هر چه در مكان باشد قابل تجزيه و كثرت و انقسام است و هر چه در زمان واقع شود محكوم بفناء و انقضاء خواهد بود .
و ساحت ربوبى موجود حقيقى و بسيط و قهار بر موجودات و ممكنات است لا محاله براى او مانند و مثل نخواهد بود و در حيطه زمان و مكان قرار نخواهد بود و از نظر وحدت و بساطت قاهر بر موجودات و قيوم آنها و احاطه شهودى بر آنها دارد و همه مظاهرى از كبريائى اويند .
( و الحمد للَّه زنة عرشه )
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 227
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٢٧