تهى و وجود او توأم با ماهيت و حد وجودى است و نيروى عاقله و تعقل و معرض حوادث فكر و تروى و تعجب و شگفت قرار ميگيرد و بشر از خارج پيوسته حالات گوناگون بر او عارض مىشود .
قوله عليه السلام
: معتمل مركب للاشياء فيه مدخل .
امام پاسخ فرمود بشر مخلوق است و ساخته شده از تركيب عناصر و بدن عنصرى و روح و نيروى عاقله است كه هر لحظه بايد از خارج استفاده نمايد و كمال ارتباط با خارج خواهد داشت و از خود جز نيروى و قوه در او چيزى بوديعت نهاده نشده و هر چه را كه بفهمد و به صورت فعليت درآورد در اثر استفاده از خارج خواهد بود .
و بعبارت ديگر آفريدگار در كمون بشر جز قوه ننهاده و در آغاز نيروى عاقله بشر به صورت قوه محض بوده و فاقد هر گونه صورت شعور و ادراك بوده است .
و هر لحظه معرض عوارض و تغير و تحول قرار ميگيرد از اين رو ساخته شده از خارج است و در اثر سعى و كوشش و تماس با خارج ميتواند معلوماتى بدست آورد .
بالاخره بشر معتمل يعنى ساخته شده از موجودات خارجى و معرض حوادث است و از طريق نيروى عاقله بايد امور خارجى را تجزيه و تحليل نمايد و بر قدرت و نيروى تعقل و تفكر خود بيفزايد و بتواند حقايقى را از نظام خلقت بفهمد و بشر از اجزاء و عناصر بسيار و از نيروى عاقله آفريده شده و محكوم بخارج و تدبير آفريدگار است و هرگز از خود نيروى و قدرتى ندارد جز آنچه را كه ساحت كبريائى در او بطور قوه بوديعت نهاده است كه در اثر ارتباط با خارج استفاده نمايد .
قوله ( ع )
: و خالقنا لا مدخل للاشياء فيه لانه واحد واحدى الذات واحدى المعنى فرضاه ثوابه و سخطه عقابه من غير شىء يتداخله فيهيجه و ينقله من حال الى حال لان ذلك من صفة المخلوقين :
امام عليه السّلام فرمود : ساحت كبريائى خالق و آفريدگار جهان و حقيقت وجود