قوله ( ع ) : قال ثم قال ليس له من الاستطاعة قبل الفعل قليل و لا كثير و لكن مع الفعل و الترك كان مستطيعا :
قدرت و استطاعت روحى مانند تصور و تصميم و اراده و قدرت هر يك از اعضاء و جوارح و همچنين قدرت استفاده از وسائل خارجى هر يك بطور قابليت و شأنيت است يعنى هر لحظه مىتواند از هر يك استفاده نمايد و مىتواند صرف نظر كند .
بديهى است قدرت و استطاعت وقتى بظهور ميرسد كه به كار افتد و اقدام بعملى نمايد مثلا هنگام ارتكاب عمل شنيع همه قوا و قدرت و استطاعت خود را به كار برده و بگناه صرف نموده و در صورت امتناع از اقدام به عمل شنيع با اينكه همه گونه وسائل فراهم باشد همچنين از قدرت و استطاعت و حيات روحى و ايمان و خوف از عقوبت كبريائى را به كار برده و همچنين از اعضاء و جوارح و قدرت و استطاعت خود از آنها در اطاعت پروردگار به كار برده و اين نيروها را اختصاص به عمل همزيستى و هم بسترى با همسر خود قرار داده است كه اين خود عمل پايهگذارى بقاء نسل و عبادى است .
بهر تقدير چه حال ارتكاب عمل قبيح و چه هنگام امتناع از مباشرت عمل زنا در هر يك قدرت و استطاعت خود را به كار برده در ارتكاب عمل قبيح و گناه بطورى از قدرت هوى و تمايلات و اعضاء خود استفاده نموده و به كار برده و در مورد امتناع از عمل گناه نيز طور ديگرى از قدرت و استطاعت خود چه از قدرت روحى و ايمان و خوف از عقوبت استفاده نموده است .
بديهى است استفاده از هر يك از دو قسم قدرت و استطاعت اختصاص به عمل و ارتكاب دارد و با امتناع از عمل كه همه وسايل فراهم باشد و در صورت عدم اقدام به عمل و با نبودن وسايل و عدم توجه قدرت و استطاعت مفهوم ندارد جز بطور
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 371
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣٧١