ساعت يا لحظاتى چندى بلكه با استقامت در طهارت مدت مديدى كه مورد طمع و اصرار ملكه بوده و بالاخره امتناعهاى پى در پى قدس روح او تا آنجا كه شايع شد و بفرار رسيد و بزندان چند سال پايان يافت ساحت كبريائى نيز اين حادثه عجيب و شگفت آور را در آيات كريمه از نظر تقدير از مقام يوسف صديق عليه السّلام و نيز تعليم و تربيت دانشجويان دانشگاه عالى قرآن برسول صادع اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلم جريان را مقرر و اعلام فرموده است .
و يا در اثر دست يافتن ببانو كه نيروى پذيرش را دارد و خلوت با او زياده نيروى و غريزه او تحريك و شعلهور گشته مزيد بر رغبت او خواهد شد در اين فرض نيز از نظر غلبه غريزه جنسى بر نيروى عاقله و انديشه او با كمال اشتياق اقدام به عمل شنيع خواهد نمود و آن را رويدادى چند لحظه نيك خواهد پنداشت .
قوله ( ع ) فاما ان يعصم نفسه فتمتنع كما امتنع يوسف ( ع ) او يخلى بينه و بين ارادته فيزني فيسمى زانيا :
بيان حالت استطاعت و قدرت بر عمل شنيع است ميتواند خود را نگهدارد از اقدام به عمل شنيع باينكه به نيروى عاقله توجه نموده و زمام نيروى ادراكى و غير آن را در اختيار آن نهاده و بخطر آن متوجه شده از اقدام به عمل قبيح امتناع خواهد ورزيد .
زيرا هر فعل اختيارى با تحقق مبادى آن كه از جمله تهيه وسايل و تحقق استطاعت است زمينه براى صدور فعل اختيارى آماده شده باينكه در آن باره تصور نموده و سپس تصديق نمايد به حسن آن و اينكه خير و رستگارى در اقدام به آن عمل است و پس از قضاوت و صدور حكم از نيروى عقل و خرد و ابرام آن لا محاله به عمل منظور اقدام خواهد نمود .
و گفته شد كه فعل اختيارى سير و حركت وجودى است و براى تحليل اين مطلب اشاره مىشود كه مبادى فعل اختيارى مثلا مىگسار و شرابخوار شراب را
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 345
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣٤٥