طبع آماده ارتكاب عمل قبيح است و از نظر وسايل خارجى نيز آماده شده از لحاظ خلوت با بانوئى كه او نيز پذيرش عمل را دارد مىتواند در آن حال نيروئى كه ساحت كبريائى در فطرت او نهاده و متوجه خطر و تبعات عمل شده اباء و امتناع نمايد و از اقدام به عمل قبيح خوددارى نمايد .
همچنان كه يوسف صديق عليه السّلام از طهارت روح و قدس روان و صفاى طينت امتناع فرمود با اينكه با اصرار ملكه پادشاه مصر زليخا مواجه بود در حقيقت نيروى عاقله او را از خطر عمل شنيع باز دارد از لذت زمانى اندك كه تبعات جبران ناپذير دارد و نيز در آن حال مىتواند بر حسب تمايل نفسانى و غريزه پليد كه در كمون دارد و آن را زياده شعلهور نموده حادثه و رويداد را مغتنم بشمرد و اقدام به عمل قبيح بنمايد .
و راجع بتوضيح شرط چهارم كه فرمود كه سبب من اللَّه ظاهر آنست كه بر حسب حوادث و رويداد كه در روان خود تمايل به عمل شنيع داشت و آن عمل وابسته بوجود بانوئى است كه بتواند انجام دهد بطور تصادف و با مختصر اقدام بدست آورد زيرا اين جريان بر حسب نظام آزمايش است كه شخص بتواند مقدمات افعال اختيارى خود را فراهم آورد .
و محتمل است سبب وارد از جانب ساحت كبريائى آن باشد كه آنچه را انسان خواسته و اراده نموده و تمايل داشته بر حسب حوادث و نظام برشد و به مقصد برسد و در مقام آزمايش در آيد و سيرت خود را بظهور برساند و خواسته او ناقص نماند و بالاخره يا اقدام به عمل شنيع بنمايد و يا امتناع نمايد و بالاخره سيرت مبهم او به حد رشد و ظهور برسد و يا سيرت پاك و ظاهر او در اثر امتناع از عمل شنيع كه بسيار سبب قرب بآفريدگار خواهد بود انجام يابد .
همچنان كه رسول يوسف صديق عليه السّلام در اثر همين حادثه صداقت ذاتى و روحى و قدس روان خود را با كمال استقامت بظهور رسانيد آن هم نه يك مجلس و چند
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 344
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣٤٤