علم و مظاهر فعلى و قدرت ذاتى و فعلى كبريائى است همه موجودات صحنه امكانى مراتب نازل علم فعلى هستند و كثرت بىشمار و نامتناهى آنها توأم با تغيير و تحول مىباشند و لازم علم فعلى آنست كه آنچه در مقام كبريائى است همه اين حقايق و جزئيات بوجود جمعى و بسيط كه واحد حقيقى است و منشأ همه فيوضات و تنزلات است همانا مقامى از علم و قدرت فعلى كبريائى و احاطه شهودى خواهند بود و لازم اتصال فيض وجود بمقامات امكانى آنست كه اشياء مواطن بسيار داشته و هر موطن خصوصياتى را واجد باشد بنام تشخصات وجودى كه لازم هر موجودى و قوام وجودى هر آفريدهاى به تشخصات بسيار بلكه بىنهايت است كه جز ساحت كبريائى به تشخصات هر يك از موجودات احاطه شهودى نخواهد داشت و اين چنين علم و احاطه شهودى و فعلى كه بر مجموع نظام پهناور امكانى دارد جز بعلم شهودى فعلى و نورى و واحد بوحدت حقيقى است نخواهد بود كه همه كليات ثابته و جزئيات متبدله و متغيرات را واجد باشد ميسر نخواهد بود .
در نتيجه معناى علم فعلى و همچنين شهود و قدرت و مبدئيت براى فيض وجود كه سرتاسر عرصه امكانى را بطور دائم فرا بگيرد جز بوحدت حقيقى و بسيط كه عين ذات قدس كبريائى است نخواهد بود .
و از ازل قبل از بسط نظام خلقت علم و شهود به آنها ثابت بوده و خواهد بود و پس از بسط وجود اطلاقى و گسترش نظام خلقت نيز مقامى از مقامات علم فعلى و قدرت لا يزالى بعرصه ظهور در آمده است و همه مسطورهاى از علم فعلى و قدرت لا يزالى است كه در نظام مادى و امكانى تحقق يافته و داراى مقامات و مواطن باختلاف مقامات امكانى است و همه آنها آثار و نشانههاى نازل از علم فعلى و شهود و قدرت بىنهايت كبريائى هستند .
در نتيجه در اثر علم ساحت كبريائى بذات قدس و در پرتو آن علم فعلى
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 262
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٦٢