از ريز و كلان و كليات ثابته و جزئيات متبدله طبق صورت ثابت علمى فعلى تحقق يافته و خواهد يافت .
بالاخره نظام خلقت پرتو و مسطورهاى از نقشه و صورت علم فعلى ازلى است و تابع و طبق همان صورت علم فعلى است ساحت كبريائى عالم به نظام خير است بلكه عالم به آنست و از ساحت او فيوضات بموجودات افاضه مىشود و از بهره هستى همه بهرمند مىشوند و عوالم امكانى هر چه داشته از بهره و فيوضات هستى است كه آنها را ارائه ميدهد وجود مقول بتشكيك است و همچنين معانى و صفات وجود بما هو موجود تشكيك پذير و متفاوت است به نهايت تفاوت مانند وجود جسمانى مادى و صورى و خيالى و عقلانى كه در آن شائبه بطلان نخواهد بود و وجود حقيقى صرف كه در ساحت قدس او شائبه نقص و امكان نخواهد بود و موجود واجب ازلى و ابدى غير متناهى و غير محدود به حد است .
به همين قياس وحدت علم و قدرت و همه صفات وجودى مانند حيات و سمع و بصر و قوه و قهر و جبروت و رحمت و رأفت و غنى و نور و وحدت هر يك از آنها وحدت حقيقى است و در آنها شائبه كثرت و امكان و عدم و نقض نخواهد بود و از جمله علم فعلى او است كه در آن شائبه غفلت و فراموشى و يا شك و ترديد و زوال نخواهد بود و صحنه امكان مسطوره آنست موجودات و زمانيات و كليات آنها و جزئيات متبدله همه ظهورى از علم فعلى و قدرت ازلى كبريائى هستند علم فعلى ظهورى از ساحت كبريائى است عبارت از علم و نيروى الهى و شهودى است كه موجودات را از كتم عدم پديد مىآورد و بعرصه وجود و هستى در آورده آنها را بمعرض نمايش ميگذارد و يا گوئى بجهانيان ارائه ميدهد بالاخره آنها را حقيقت و هستى مىبخشد و آرايش مىدهد در حقيقت همه موجودات صحنه امكانى ظهور و اثر علم و قدرت فعلى كبريائى
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٥٦