او محفوظ مانده است !
خاندان او : نامش محمّد است ولى « محسن » خوانده مىشود ، لقب و تخلص شعريش نيز « فيض » بوده است . پدرش « شاه مرتضى » از علماى متنفذ و سرشناس و فضلى بسيار داشته است . برادرش نورالدين كاشانى هم از علماى اخبارى و مؤلّف كتاب « مصفاة الاشباح » در اخلاق و عجايب آفاق ، و شرح حال برادرش فيض ، و پسر او محمّد هادى شارح كتاب « مفاتيح » عمويش فيض ، و برادر ديگرش ملاعبدالغفور ، كه مردى فقيه بوده ، و فرزند او محمّد مؤمن شاگرد فاضل عموى خود و مدرس مدرسهء اشرف مازندران ( بهشهر ) همگى از مردان علم و فضيلت و رجال نامى خاندان او مىباشند .
علمالهدى فرزند فيض نيز از دانشمندان بنام و شاگرد پدر و جد مادريش ملاصدراى شيرازى فيلسوف مشهور بوده ، و خطى خوش داشته است . بسيارى از كتابهاى پدرش را استنساخ كرده كه از جمله « مَحَجَة البيضاء » در سه جلد طبع اسلاميه به خط زيباى اوست . علمالهدى ، علاوه خود نيز داراى آثار گرانقدرى در فقه و حديث و اخلاق است . از همه مشهورتر « معادن الحكم » يا « مكاتيب الائمه » است كه اخيراً در دو جلد انتشار يافته است . بدين گونه خاندان فيض قبل و بعد از وى ، يكى از خاندانهاى بزرگ علمى شيعه بوده ، كه تا عصر ما بسيارى از مردان دانش و فضيلت از آن برخاستهاند .
مراتب علمى او : محمّد محسن فيض كاشانى دانشمند بلند آوازهء اواخر عصر صفوى ، و نويسندهء متفكر و حكيم فقيه ، محدّث مشهور قرن يازدهم هجرى ، در شهر مذهبى قم نشو و نما يافت . در همانجا مقدمات علوم را آموخت ، و چون از ورود محدث بزرگوار سيد ماجد بحرينى به شيراز آگاه شد ، براى فراگرفتن علم حديث از محضر او ، روانه شيراز گرديد ، و در حلقه درس آن سيد عاليقدر به تكميل علوم شرعى همت گماشت .
فيض علاوه در شيراز نزد فيلسوف بزرگ و حكيم مشهور « صدرالدين شيرازى » يا « صدرالمتألّهين » معروف به « ملاصدرا » علوم عقلى را فرا گرفت ، و به افتخار
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 20
مساهمون: محسن ناجي نصرآبادى
ص٢٠