ادامهء تحصيل در علوم دينيّه به شيراز سفر كرد و به خدمت « سيّد ماجد بحرانى » درآمد و از آنجا كه در سلافةالعصر درگذشتِ سيد ماجد را به سال 1028 ه . ق مىداند ، معلوم مىگردد كه مرحوم فيض حدود يك سال در خدمت ايشان به تحصيل علم مشغول بوده است .
مرحوم فيض ، مجدّداً از شيراز به اصفهان عزيمت نمود و از شيخ بها اجازهء نقل روايت و حديث دريافت كرد . آن گاه به زيارت خانهء خدا رفت و در راه بازگشت از اين سفر ، برادرش در حملهء دزدان به قتل رسيد . در خلال همين سفر بود كه از شيخ محمّدبن حسن بن زينالدين عاملى اجازهء نقل حديث را دريافت نمود .
ملّا محسن فيض ، در شهر قم به خدمت ملّا صدرا ، كه در فنون علم باطن ، يگانهء دهر و سرآمد عصر خود به شمار مىرفت ، درآمد و مدت هشت سال ، نزد وى به تحصيل پرداخت . و چنانچه در شرح حال ملّا عبدالرزاق فيّاض اشاره شد ، با صبيّهء ملّا صدرا ازدواج كرد و اين لقب « فيض » و « فيّاض » نيز به جهت او بوده است . زمانى كه مرحوم فيض به شيراز رفت ، باز قريب به دو سال از محضر ايشان در شيراز استفاده برد . سرانجام ، مرحوم فيض به كاشان بازگشت و در آن ديار ، تدريس و تأليف را از سر گرفت و بخش زيادى از آثار خود را در آنجا تكميل نمود . او از طرف سلاطين زمان ، مانند شاه عبّاس ثانى و شاه صفى ، جهت اقامهء نماز جمعه و جماعات به اصفهان دعوت شد . وى ، مدّتى را به اين ترتيب در اصفهان گذراند تا مجدداً به كاشان مراجعت نمود .
او به سال 1091 ه . ق ، در شهر كاشان فوت نمود و سنگ قبر وى ، تنها اثر مربوط به دورهء صفوى است كه در مدفن او باقى مانده است .
دربارهء فيض كاشانى ، عالمان ، بسيار گفتهاند و نوشتهاند . در اين قسمت از بحث خود ، پيرامون شخصيت آن بزرگ دانشمند اسلامى ، به پارهاى از گفتهها و نوشتهها ، اشارهاى داريم و نظرى .
سيّد نعمتاللَّه جزايرى مىنويسد : حضرت محمّدمحسن كاشانى ، صاحب وافى است و فرد بزرگوارى كه آثار وى بالغ بر 200 كتاب مىباشد . و در روضات الجنات
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 129
مساهمون: محسن ناجي نصرآبادى
ص١٢٩