6 تقسيم احاديث
متأخّرين به ابتكار علّامهء حلّى ، خبر واحد را به چهار قسم بخش كردهاند :
صحيح ، حسن ، موثّق و ضعيف و اقسام مزبور را چنين تعريف كردهاند :
1 - خبر صحيح ، خبرى است كه سلسلهء روات آن به معصوم عليه السلام برسد ، و همهء آنان در جميع طبقات ، امامى و عادل باشند و در عين حال بعضى از علما از عدالت نام نبرده ، وثاقت را به جاى آن معتبر دانستهاند .
2 - خبر حسن ، خبرى است كه سند آن به معصوم عليه السلام برسد ، به وسيلهء روات امامى ستوده كه نكوهشى قابل قبول از آنان يا بعضى از آنان نشده باشد .
3 - خبر موثّق ، خبرى است كه در طريق آن غير امامى نيز باشد ، ولى در ميان اصحاب اماميّه به وثاقت او تصريح شده باشد « 1 » گاه گويند خبر قوى و مراد ، خبر موثّق است و گاه ديگر گويند خبر قوى و مراد حديثى است كه رجال آن امامى باشند كه نه ستايش ، و نه نكوهش شده باشند .
4 - خبر ضعيف خبرى است كه شروط هر يك از سه نوع پيشين در آن جمع نباشد . يكى از مصاديق خبر واحد ، خبر مستفيض ، يا مشهور است كه راويان آن از چند تن بيشتر باشند ، ولى به حد تواتر نرسد . و بعضى گفتهاند : در خبر مستفيض ، راويان اصلى كه از معصوم عليه السلام روايت مىكنند بايد بيش از سه تن باشند .
هامش
( 1 ) مبادى فقه و اصول از نگارنده ، چاپ يازدهم ، دانشگاه تهران ، ص 32 .