باشد ( كه سفت و جامد مىشوند ) آن موش ، و روغن پيرامون آن را ، برگير ( و دور بريز ) و بقيهء آن را بخور . و اگر در تابستان باشد ( كه در گرمى هوا روغنها آبكى و مايع مىشوند ) خوردن آن را ترك كن ، و از روشنائى آن وسيلهء ريختن در چراغ ، استفاده كن . « 1 » و اگر طعام ، سرد و سفت باشد ، دوروبر آن مردار را دور بريز ، و طعام خود را به خاطر آنكه جنبدهاى در آن افتاده ، و مرده است ، ترك مكن .
سپس ملّامحسن فيض گويد : هر چيز نجس ( از قبيل خون ، و مرده ، و مدفوع ، و غيره ) كه منافع حلالى داشته باشد . خريد و فروش آن جايز است ، ( و اختصاص به روغن نجس ، براى تحصيل روشنائى ندارد ) . بنابراين جواز بيع و شرى را به روغن نجس منحصر كردن و اختصاص دادن ، چنان كه ظاهر كلام اكثر فقها است ، بى دليل است .
افزون بر آن ، در هيچ يك از روايات بسيارى كه در اين زمينه هست نيامده كه لازم است استفاده از روشنائى روغن نجس در زير آسمان باشد چنان كه مشهور گفتهاند ، بلكه غالب و متبادر از اطلاق اذن ، اين است كه در زير جاهاى سايه دار و مسقّف نيز جايز است . و اطلاق آن روايت صحيحتر است .
شيخ طوسى ، ابن جنيد اسكافى ، بر همين عقيدهاند ، بلكه علّامه حلّى در كتاب مختلف الشيعه نيز همين نظر را دارد ، به خصوص كه دود آن روغن نجس به اعتراف اكثر فقها نجس نيست و پذيرفتن تعبدّى اين نظر ، با آنكه بعيد است ، به دليل نياز دارد . ( و دليلى بر اين موضوع در دست نيست ) .
هامش
( 1 ) وسايل الشيعه : ج 16 ، ص 375 .