اگر غرائب آسمان مُضمَر « 1 » است ، عجايب زمين مُظهر « 2 » است ؛ و اگر سُنبُله « 3 » و ميزانِ « 4 » چرخ « 5 » بعيدالدور است ، سُنبُل « 6 » و ضَيمَرانِ « 7 » خاك قريبالنور است ؛
« فَانْظُرْ
« 8 »
إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها »
« 9 »
.
برگ درختان سبز در نظر هوشيار * هر ورقى دفترى است معرفت كردگار
ببين ، چون در يك شاخ « 10 » ، خار و ثمر « 11 » نهاده و چگونه يك جوهر « 12 » را استعداد خَمر « 13 » و خَلّ « 14 » داده ؛
« تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً
« 15 »
لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ »
« 16 » .
هامش
( 1 ) . پوشيده و پنهان .
( 2 ) . آشكار .
( 3 ) . نام برج ششم از دوازده برج فلكى .
( 4 ) . نام برج هفتم از بروج دوازدهگانهء فلكى .
( 5 ) . فلك .
( 6 ) . خوشه .
( 7 ) . ريحان .
( 8 ) . در غير نسخهء « م » ، « فانظروا » آمده است .
( 9 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « پس بنگريد به سوى آسمانِ اثرهاى رحمت حق سبحانه ؛ چگونه زنده مىگرداند زمين راى بعد از افسردگى و مردگى » . روم ، آيهء 69 .
( 10 ) . شاخه و تركهاى كه از تنهء درخت مىرويد .
( 11 ) . ميوه .
( 12 ) . اصل و خلاصهء چيزى ، آنچه قائم بذات باشد ، مقابل عرض .
( 13 ) . فشردهء انگور يا خرما كه تخمير و تبديل به شراب شود .
( 14 ) . سركه . نسخهء « ق » و « خ » : « خَلّ و خَمر » .
( 15 ) . در نسخهها « لآيات » آمده است .
( 16 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « يعنى مىگيريد از خرما و انگور چيزى راى كه مستى مىآورد در حالتى كه خمر است و روزىاى نيكو مىشود شما راى در حالتى كه سركه ( « خ » : « پاكيزه » ) است . به درستى كه در اين امر علامتها و نشانههاست مر قومى راى كه عقل خود به كار برند و نيكو فهمند » . نحل ، آيهء 67 .