خواهند . امّا اگر بمانند تا غروب روز دوازدهم ، لازم مىشود توقف شب و رمى روز آخر .
و هر كه از طواف يا سعى عاجز باشد ديگرى او را حمل نموده با او طواف يا سعى به جا مىآورد . و اگر آن نيز ميسّر نشود ، به نيابت او مىكند . و رمى را نيز به نيابت توان كرد با عجز ، ليكن اولى آن است كه خود نيز حاضر شود اگر ميسّر باشد .
و اگر « متمتع » « 1 » را طواف عمره ميسّر نشود به جهت عذرى - مثل حايض كه داخل مسجد نمىتواند شد اگر ترسد تا پاك شود حجش فوت شود - ، عدول به حج افراد مىكند ؛ يعنى در خاطر مىگذراند كه احرامى كه به عمرهء تمتع بسته بود احرام به حج افراد باشد . پس متوجه عرفات شده مناسك « مشاعر ثلاثه » « 2 » را به جا مىآورد و بعد از زوالِ عذر ، هر دو طواف حج را گزارده و « مُحِل » مىشود . پس ، از مكه بيرون رفته به جايى كه احرام به عمرهء مُفْرده مىبندند ، احرام به عمرهء مفرده بسته افعال عمره را تمام مىكند ؛ چنان كه فريضهء اهل مكه است .
و در عمرهء مفرده بعد از حلق يا تقصير ، طواف نساء نيز بايد گزارد با دو ركعت نماز ، تا زنان با مردان حلال شوند .
و چون حاجّ از منى متوجه مكه شود بايد كه به تمجيد « 3 » و تهليل « 4 » و دعا متوجه شود ، و به مسجد « حصباء » « 5 » كه برسد داخل مسجد شده
هامش
( 1 ) . كسى كه حج « تمتع » به جا مىآورد .
( 2 ) . عرفات ، مشعر ، منى .
( 3 ) . ستودن .
( 4 ) . لا إله الّا اللّه گفتن .
( 5 ) . مسجد حصبه يا حصباء در بين راه منى و مكه قرار داشته و رسول اكرم در حجة الوداع ، در آن مكان نماز خوانده و استراحت نموده و به پشت خوابيده است امّا قرنها است كه اثر آن مفقود و موضعش نامعلوم است . حصبه و حصباء در لغت به معنى ريگ است ، و بيابان ابطح كه اين مسجد در آن واقع بوده و از انتهاى درّهء منى تا قبرستان « معلى » ابتداى خانههاى مكه امتداد دارد ريگ زار است و به همين لحاظ ، آن را « محصب » ( بر وزن منظم ) مىنامند ( نقل از ترجمهء الجمل و العقود ، ص 360 ) .